zdobył w Wielka˛ Sobote˛ dworzec wilen´ski. Z tej okazji bp Matulewicz odprawił w katedrze Msze˛ s´w. i podzie˛kował Wojsku Polskiemu za wyzwolenie. „Bóg dobremu waszemu dziełu sprzyjał – mówił – Niech wie˛c wasz sztandar, którego hasło «Bóg i Ojczyzna» urzeczywistniacie, wysoko podniesiony be˛dzie”47. Rocznica zdobycia Wilna wpisała sie˛ na stałe w kalendarz uroczystos´ci wilen´skich. I tak 19 kwietnia 1921 roku bp Matulewicz odprawił Msze˛ s´w. na placu Łukiskim, a kazanie wygłosił bp Władysław Bandurski48. 19 kwietnia 1923 roku bp Matulewicz celebrował w katedrze Msze˛ s´w., w której wzie˛li udział przedstawiciele najwyz˙szych władz wilen´skich, a w tym samym czasie na placu Łukiskim odprawił Msze˛ s´w. bp Bandurski49. Juz˙ w pierwszych dniach panowania polskiego bp Matulewicz miał moz˙nos´c´ zapoznania sie˛ takz˙e z ideologia˛ obozu narodowego. 2 maja 1919 roku odwiedzili go przedstawiciele Sejmu z frakcji narodowej: Witold Staniszkis, znajomy Biskupa z Mariampola, oraz abp Józef Teodorowicz i ks. Kazimierz Lutosławski. „Zwłaszcza ks. Lutosławski miał niezmiernie surowe i skrajne pogla˛dy – notuje Biskup – Wilno i gdzie jest wie˛cej Białorusinów katolików, koniecznie musza˛ byc´ przyła˛czone do ziem polskich. Białorusini to nie naród, a jedynie materiał na naród. Okra˛z˙ywszy Białorus´ siecia˛ polskich szkół, Białorusi ulegna˛ spolonizowaniu. Z Z˙ydami be˛da˛ prowadzic´ okrutna˛ walke˛ na s´mierc´ i z˙ycie. Tych Litwinów, którzy sa˛ w Kownie, zmusi sie˛ do poła˛czenia z Polakami, a jes´liby nie chcieli, to niechaj sobie maja˛ Ksie˛stwo Z˙mudzkie. [...] Ja, ile tylko mogłem, mitygowałem ks. Lutosławskiego, z˙eby przez tak skrajne podejs´cie do spraw nie powas´nił ludzi jeszcze bardziej. Powiedziałem, z˙e do polityki sie˛ nie mieszam, lecz o ile znam Litwinów, to z projektem Osmołowskiego i Piłsudskiego moz˙e sie˛ i zgodza˛, lecz w ten sposób, to jedynie Bóg wie, co moz˙e z tego wyjs´c´, moz˙e nowe rzezie, kłótnie i zwady. [...] W czasie rozmowy z nim ogarna˛ł mnie smutek. Ta che˛c´ polskich narodowców odebrania Litwinom Wilna i spol173 47 „Nasz Kraj” 1919, nr 139 z 5 X, s. 2. 48 „Gazeta Krajowa” 1921, nr 86. 49 „Dziennik Wilen´ski” 1921, nr 86.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==