Główna uroczystos´c´ odbyła sie˛ 23 kwietnia. Msze˛ s´w. odprawił bp Matulewicz w asys´cie prałatów. Piłsudski siedział w prezbiterium naprzeciw tronu biskupiego. Obok niego w stallach zaje˛li miejsca wyz˙si oficerowie. Kazanie w duchu narodowym głosił ks. Stanisław Maciejewicz, były poseł do Dumy, Piłsudskiego okadzono i dano mu do ucałowania relikwie, co niektórym sie˛ nie spodobało. Po Mszy s´w. ods´piewano Te Deum i Boz˙e cos´ Polske˛. Naste˛pnie bp Matulewicz wraz z Piłsudskim i towarzysza˛cymi im osobami udali sie˛ do kaplicy s´w. Kazimierza. Uroczystos´c´ zakon´czyła sie˛ wymiana˛ wizyt obu dostojników. Poległych z˙ołnierzy polskich pochowano uroczys´cie po południu tego samego dnia na Rossie. Bp Matulewicz odprawił za nich Msze˛ s´w. w katedrze, a kazanie wygłosił ks. Karol Lubianiec44. Dopełnieniem uroczystos´ci był „wieczór hołdu” dla Piłsudskiego, zorganizowany 26 kwietnia w sali miejskiej przy ul. Ostrobramskiej. Na zaproszenie Bronisława Umiastowskiego wzia˛ł w nim udział równiez˙ bp Matulewicz. Organizatorzy nie powiedzieli mu całej prawdy o charakterze tego spotkania, w trakcie którego miała sie˛ odbyc´ ceromonia wre˛czenia zwycie˛zcy kluczy miasta. Bp Matulewicz zabrał głos. Swoje przemówienie tak posumował: „Powiedziałem, z˙e Kos´ciół był uciskany, z˙e teraz moz˙na swobodnie odetchna˛c´; podzie˛kowałem wie˛c za to zwycie˛zcy; wyraziłem nadzieje˛, z˙e juz˙ teraz Kos´ciół be˛dzie mógł swobodnie rozwijac´ sie˛ i działac´. Starałem sie˛ mówic´ całkowicie w duchu kos´cielnym”45. Dwa tygodnie póz´niej przybył do bp. Matulewicza ks. Adam Kuleszo z zapytaniem, czy podpisze sie˛ pod zbiorowym pismem, które było czytane w czasie wre˛czenia kluczy. „Odpowiedziałem, z˙e nie, poniewaz˙ to sprawa polityczna. Gdy konferencja paryska rozstrzygnie o losie narodów, bez wa˛tpienia be˛de˛ sie˛ starał byc´ wiernym obywatelem tej władzy, która zostanie uznana. Teraz zas´ nie moge˛ sie˛ przyła˛czyc´ do z˙adnej partii. Musze˛ wszystkim jednakowo słuz˙yc´”46. 4 paz´dziernika 1919 roku Wilno wre˛czyło sztandar 11 Pułkowi Ułanów, który pod wodza˛ pułkownika Władysława Beliny-Praz˙mowskiego 172 44 Journal, s. 254-255; F. Ruszczyc, Dziennik, cze˛s´c´ I..., dz. cyt., s. 366-367. 45 Journal, s. 259-260. 46 Journal, s. 277.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==