upowaz˙nił go do zorganizowania kapelanów dla wojska. Inicjatywa zyskała pełna˛ aprobate˛6. Chociaz˙ udział ksie˛z˙y w zorganizowaniu samoobrony, zdaniem Biskupa, był bardzo duz˙y, sekretarz konsystorza ks. Julian Steckiewicz poinformował go, z˙e ludzie maja˛ za złe duchowien´stwu, iz˙ w takiej godzinie nie angaz˙uje sie˛ do walki. Biskup nie podzielał tego niepokoju twierdza˛c: „Ksie˛z˙om lepiej sie˛ nie gora˛czkowac´, nie mieszac´ sie˛ do sporów i wojen, ale oddac´ sie˛ pracy kos´cielnej i pracy nad zbawieniem dusz”7. Pomimo duz˙ej pomocy społeczen´stwa, oddziały polskie za słabo były uzbrojone, aby przeciwstawic´ sie˛ bolszewikom. Nie doczekawszy sie˛ pomocy z Warszawy, 5 stycznia opus´ciły Wilno, uste˛puja˛c miejsca Sowietom. Była to jednak manifestacja polskos´ci miasta. W ocenie bp. Matulewicza Polacy swoimi aresztowaniami, rewizjami i napadami wzburzyli mniejszos´ci narodowe i komunistów. Obawiał sie˛, z˙e moz˙na sie˛ z tego powodu spodziewac´ zemsty bolszewików8. Wielu ksie˛z˙y zaangaz˙owanych politycznie opus´ciło miasto. Namawiano Biskupa, aby takz˙e wyjechał albo przynajmniej sie˛ ukrył. Postanowił jednak pozostac´ na miejscu. W uroczystos´c´ Trzech Króli odprawił w katedrze sume˛. Kos´ciół był pełen ludzi9. W Wilnie osiadł rza˛d nowo utworzonej Radzieckiej Socjalistycznej Republiki Litewskiej, któremu przewodniczył Vincas Kapsukas Mickevicˇius. Socjalistyczna Republika Litewska 27 lutego 1919 roku poła˛czyła sie˛ z Republika˛ Białoruska˛. Juz˙ w pierwszych dniach panowania nowej władzy rozpocze˛ły sie˛ aresztowania, rewizje, rekwizycje, zapanowało bezrobocie i głód. O normalnej pracy duszpasterskiej w całej diecezji nie było mowy. Dla bp. Matulewicza szczególnie trudnych i przykrych było kilka spraw: uwie˛zienie ks. Muckermanna, próba zabrania mu mieszkania oraz dekrety o własnos´ci, o szkołach i o oddzieleniu Kos´cioła od pan´stwa. 162 6 Journal, s. 169. 7 Journal, s. 170. 8 Journal, s. 173. 9 Journal, s. 173-174.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==