den´skiej pismo, postuluja˛c, by biskupem został Polak, najlepiej ks. Uszyłło, ks. Karol Lubianiec, a jez˙eli Litwin, to ks. Bronisław Z˙ ongołłowicz58. 11 maja 1918 roku Polacy z Wilna, mie˛dzy innymi Marian Broel-Plater, Maria Ogin´ska, Konrad Niedziałkowski, Bronisław Umiastowski, w pis´mie do kardynała Gasparriego prosili o biskupa Polaka i oskarz˙ali kandydatów litewskich59. 2 czerwca 1918 roku ks. Kazimierz Skirmunt postulował, aby biskupem został Polak, a jez˙eli Litwin, to ks. Matulewicz60. 16 czerwca 1918 roku kilkudziesie˛ciu ksie˛z˙y polskich z diecezji wilen´skiej poprosiło papiez˙a o biskupa Polaka61. 20 czerwca 1918 roku Kapituła wilen´ska wypowiedziała sie˛ przeciw wszystkim kandydatom litewskim62. Z listu wizytatora A. Rattiego z 12 listopada 1918 roku moz˙na wnosic´, z˙e Kapituła była zapytywana o ks. Matulewicza i nic nie miała przeciw jego nominacji63. Jedynym kandydatem, którym Rzym sie˛ powaz˙nie zainteresował, był ks. Piotr Borowski z Kowna zaproponowany przez Edwarda O’Rourke, wikariusza kapitulnego z Min´ska64. Nie zdołano jednak zebrac´ o nim potrzebnych informacji. Wiadomos´c´ o kandydaturze ks. Matulewicza dotarła do Wilna, który nie był znany społeczen´stwu s´wieckiemu. Ferdynand Ruszczyc 9 wrzes´- nia 1918 roku zrobił notatke˛: „W Wilnie mówi sie˛ o nowym kandydacie na biskupa wilen´skiego, jakims´ Matulewiczu (obecnie przebywaja˛cym w Szwajcarii), z przekonan´ jezuity”65. Zarówno rza˛d niemiecki, jak i Litwini, przedstawiaja˛c własnych kandydatów, jednoczes´nie oskarz˙ali administratora apostolskiego Michalkiewicza. Niemcy domagali sie˛, aby został zabrany z Litwy. Poniewaz˙ ich zabiegi były nieskuteczne i nie zanosiło sie˛ na szybkie obsadzenie stolicy wilen´skiej, dnia 19 czerwca 1918 roku wywiez´li prałata Michalkiewicza przemoca˛66 do Maria Laach w Nadrenii. Jednak niewiele 148 58 ACAPC, Russia 82805. 59 ASCAPC, Russia 514, prot. 69499. 60 ASV, ANM 344, rub., 7117, pismo K. Skirmunta do Pacellego, 2 VI 1918. 61 ASCAPC, Russia 518, prot. 82838, 62 ASV, ANV 191, k. 152-153. 63 Stolica, s. 94, list A. Rattiego do Kapituły wilen´skiej, 12 XI 1918. 64 ASV, ANV, 192, k. 389, raport Rattiego dla Gasparriego, 10 VII 1918. 65 F. Ruszczyc, Dziennik. Cze˛s´c´ I Ku Wilnu (1894-1919), Warszawa s. 1994, s. 338. 66 ASV, ANV 191, k. 152, pismo Kapituły wilen´skiej do Rattiego, 20 VI 1918.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==