W tocza˛cej sie˛ dyskusji poseł pruski uchwycił sie˛ ostatniego argumentu, z˙e ks. Matulewicz, „kandydat Stolicy Apostolskiej, nie przyjmie obowia˛zków administratora apostolskiego Wilna”37. Na co kardynał równie krótko odpowiedział, z˙e posiada podstawy, by utrzymywac´, z˙e te obowia˛zki przyjmie38. W mie˛dzyczasie kandydatura ks. Matulewicza została pełniej udokumentowana przez nowe s´wiadectwa. 23 kwietnia 1918 roku Janusz Radziwiłł, kieruja˛cy polityka˛ zagraniczna˛ Rady Regencyjnej, przez swego ojca, ksie˛cia Ferdynanda Radziwiłła, wystosował do Stolicy Apostolskiej pismo przeciw kandydatom litewskim, natomiast zas´wiadczył, z˙e „ks. Matulewicz, chociaz˙ Litwin, jest całkowicie wolny od przesadnego nacjonalizmu39. 29 kwietnia 1918 roku abp Ropp ponownie zabrał głos w sprawie kandydatatów do Wilna. Uznał, z˙e ks. Matulewicz „posiada wszelkie dane, aby byc´ dobrym biskupem”40. 18 maja 1918 roku ks. Henryk Przez´dziecki, póz´niejszy biskup podlaski, pisał do nuncjusza Pacellego: „Ks. J. Matulewicz, przełoz˙ony generalny Zgromadzenia Ksie˛z˙y Marianów, jest narodowos´ci litewskiej. Drogi dla Litwinów i dobrze widziany przez Polaków. Jest to kapłan wyja˛tkowo poboz˙ny, człowiek niezwykle ma˛dry i pokorny. Kiedy doszła do niego wiadomos´c´, z˙e wielu pragnie widziec´ go na stolicy biskupiej wilen´skiej, czynił i nadal czyni wszystko, aby nie został mianowany biskupem. Opór w tej sprawie ks. Jerzego Matulewicza moz˙e przezwycie˛z˙yc´ jedynie polecenie Ojca S´wie˛tego, wydane na mocy posłuszen´stwa. W trudnych okolicznos´ciach, w jakich znajduje sie˛ obecnie diecezja wilen´ska, rozrywana tylu sprzecznos´ciami, kapłan ten, którego dewiza˛ jest, aby zbawiac´ dusze, be˛da˛c wszystkim dla wszystkich, wydaje sie˛ byc´ powołanym do tego, aby kler wilen´ski przyprowadzic´ do zdrowego rozsa˛dku, a wiernych tej diecezji poła˛czyc´ prawdziwa˛ chrzes´cijan´ska˛ miłos´cia˛”41. Głos ten był niezwykle waz˙ny. Ks. Przez´dziecki był wikariuszem generalnym archidiecezji warszawskiej i jego opinia 144 37 Tamz˙e, s. 65-66, telegram E. Pacellego do P. Gasparriego, 30 IV 1918. 38 Tamz˙e s. 66, telegram P. Gasparriego do E. Pacellego, 18 V 1918. 39 Tamz˙e, s. 63, memoriał Ferdynanda Radziwiłła do E. Pacellego, s. 63-64, 23 IV 1918. 40 Tamz˙e, s. 64, list Edwarda Roppa do P. Gasparriego, 29 IV 1918. 41 Tamz˙e, s. 66-67.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==