Odrzucaja˛c bpa Roppa, strona litewsko-niemiecka posiadała juz˙ swoich kandydatów. 20 sierpnia 1917 roku nuncjusz Pacelli pisał do kardynała Gasparriego, z˙e złoz˙ył mu wizyte˛ ksia˛z˙e˛ Isenburg i w porozumieniu z Litwinami zaproponował do Wilna trzech kandydatów: ks. Jonasa Matsulewicza (Macˇiulis, Maironis), ks. Konstantinasa Olšauskisa i ks. Vladasa Mironasa18. Te trzy nazwiska be˛da˛ sie˛ powtarzały w róz˙- nych zestawieniach az˙ do chwili nominacji ks. Jerzego Matulewicza. W Watykanie panowała opinia, z˙e wszyscy trzej ksie˛z˙a nie nadaja˛ sie˛ na rza˛dców diecezji wilen´skiej19. Do tych trzech kandydatów litewskich dojdzie wkrótce ks. Aleksandras Dambrauskas (Dombrowski, pseudonim – Adomas Jakštas). Litwini w swoich wysiłkach byli niezmordowani. W dniach 1-10 listopada 1917 roku odbyła sie˛ w Bernie konferencja z udziałem prezydenta Taryby A. Smetony, na której po raz kolejny oskarz˙ono prałata Michalkiewicza i postanowiono prosic´ Stolice˛ Apostolska˛ o mianowanie administratorem apostolskim „prawdziwego Litwina”20. Naste˛pnie 30 listopada 1917 roku uczestnik tego spotkania J. Gabrys udał sie˛ do Rzymu, gdzie przedstawił kandydature˛ ks. Olšauskisa21. 18 grudnia 1917 roku ponowił swoja˛ pros´be˛ w tej sprawie, składaja˛c ja˛ na re˛ce nuncjusza Pacellego22. Jednoczes´nie kos´cielne koła litewskie rozwine˛ły szeroka˛ kampanie˛ na rzecz ks. Olšauskisa. Pod petycja˛ o mianowanie go biskupem wilen´skim podpisało sie˛ 31 ksie˛z˙y z diecezji kowien´skiej, 71 z diecezji sejnen´skiej i 74 z diecezji wilen´skiej23. Pros´bom litewskim o mianowanie do Wilna Litwina cze˛sto towarzyszyły skargi na prałata Michalkiewicza. Dlatego kardynał Gasparri 14 grudnia 1917 roku wezwał go, aby złoz˙ył wyjas´nienie24. W Kurii Rzymskiej uznano je jednak za niewystarczaja˛ce i papiez˙ Benedykt XV zaz˙a˛dał od prałata rezygnacji z urze˛du „z powodu waz˙- 140 17 ASV, ANM 344, rub. 529, raport Pacellego dla Gasparriego, 7 VII 1917. 18 Tamz˙e, rub. 1074, raport E. Pacellego dla P. Gasparriego, 20 VIII 1917. 19 Diocesi di Vilna..., dz. cyt., s. 15. 20 Diocesi di Vilna..., dz. cyt., s. 24. 21 ASV, ANM 344, rub. 2549, pismo Pacellego do Gabrysa, 1 XII 1917. 22 ASV, ANM 344, rub. 2549, pismo Gabrysa do Pacellego, 18 XII 1917. 23 Diocesi di Vilna..., dz. cyt., s. 32-33. 24 Tamz˙e, s. 49-50.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==