Sanctus Stanislaus Papczynski Scripta Collectanea

159 numerus iii – caput ii: de vituperatione apud M. Pisonem non pudicitiae iactura perdidicisti104? Itaque mirandum non est, si eam flagitiose venditas, quam turpissime parasti. a om. (II ed.) Verum, ut opinor, splendor domesticus tibi animos attollit: uxor sacrilega ac periuriis delibuta105: filia matris pellex tibi iucundior atque obsequentior, quam parenti par est106. Domum ipsam tuam vi ac rapinis funestam tibi ac tuis comparasti: videlicet, ut nos commonefacias, quam conversa esset Respublica, cum in ea domo habitares, homo flagitiosissime, quae P. Crassi viri consularis107 fuit. Atque cum haec ita sint, tamen se Cicero dicit, in deorum immortalium concilio fuisse, inde missum huic urbi civibusque custodem absque carnificis nomine, qui civitatis incommodum in gloriam suam ponit. Quasi vero non illius coniurationis causa fuit consulatus tuus et idcirco Respublica disiecta eo tempore, quod te custodem habebat108. Sed, ut opinor, illa te magis 104 Nullibi potui invenire confirmationem notitiae quod M. Piso esset magister eloquentiae pro M. Tullio Cicerone. Notum est autem quod hic artem oratoriam a duobus magistris didicit, e quibus unus erat M. Antonius, forsitan hic erronee uti Piso denotatus (de M. Pisone nullam notitiam in dictionariis invenire potui). Cf. Arnaldi F., s.v. Cicerone, Marco Tullio: EI X, 200. 105 Confirmationem huius notitiae invenire non potui. 106 Cf. Arnaldi, op.cit., 202: “Negli utlimi mesi del 47 aveva divorziato, non senza dolore, dalla moglie Terenzia, per un dissidio provocato, a quel che pare, dal fatto ch’essa, durante l’assenza di Cicerone dall’Italia, aveva dato prova di badare eccessivamente ai propri interessi. Nel febbraio del 45 gli era morta la figlia Tullia, alla quale lo legava un affetto così vivo che le male lingue avevano diffuso su questo argomento stupide e volgari calunie. Alla morte di Tullia, seguì il divorzio dalla seconda moglie, la giovane e ricca Publilia”. 107 P. Crassus cognomento Dives (CLL). “Eletto con lui [Pompeo] console per il 70 [...]. Divenuto nel 61 creditore di Cesare, entrò nel triumvirato ed ebbe il secondo consolato. [...] I contemporanei attribuiscono a Crasso il cognome di Dives, e in realtà egli fu soprattutto un creatore e accumulatore di ricchezze. [...] ad ogni incendio comprava a basso prezzo gli edifizi della zona colpita per ricostruire o restaurare”; cf. Arnaldi F., s.v. Crasso, Marco Licinio: EI XI, 801. 108 Cf. Idem, ibid., 200: “... il consolato, raggiunto nel 63. [...] La lotta contro la legge agraria di Servilio Rullo, [...]; la difesa di C. Rabirio, [...] e nel tempo stesso mettere in discussione il diritto del senato [...], sospendendo le garanzie costituzionali; la repressione della congiura di Catilina sono azioni che procurarono al console [Cicerone], tra i contemporanei e tra gli storici moderni, l’accusa di reazio-

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==