Zywot Stanislawa Papczynskiego

Jego dzieło mogło stana˛c´ w szranki z istnieja˛cymi juz˙ podre˛cznikami wymowy; musiał – jak pisze – w prace˛ te˛ włoz˙ yc´ wiele wysiłku, by na podstawie dawniejszych i póz´niejszych mistrzów przystosowac´ ja˛ do współczes- nych czasów, aby była uz˙ yteczna. Wyjas´nia we wste˛pie, z˙ e jego podre˛cznik nie zawiera nic szczególnie wys´mie- nitego, dlatego przeznacza go nie dla mistrzów, lecz dla uczniów wymowy, by pomóc im w c´wiczeniach i w przyswojeniu odpowiedniej wiedzy. A doła˛czenie swo- jej pracy do licznych autorów retoryki tłumaczy tym, z˙ e uczniowie moga˛ uznac´ ja˛ za bardziej im odpowia- daja˛ca˛ niz˙ inne podre˛czniki. W podre˛czniku Papczyn´ - skiego na szczególna˛ uwage˛ zasługuje troska o wy- chowanie młodziez˙ y na dobrych katolików i obywateli. To przede wszystkim autor miał na wzgle˛dzie przy wy- borze przykładów, bo uczen´ powinien byc´ nie tylko dobrym mówca˛, ale tez˙ odznaczac´ sie˛ wzorem z˙ ycia. Podre˛cznik wymowy Stanisława Papczyn´ skiego okazał sie˛ wówczas bardzo potrzebny; w cia˛gu nie- spełna 9 lat wydano go 4 razy. Jak wyz˙ ej wspomniano, pierwsze wydanie ukazało sie˛ w Warszawie w 1663, drugie – równiez˙ w Warszawie – w 1664, trzecie takz˙ e w Warszawie – w 1665 r. – oraz czwarte na przełomie lat 1669/70 w Krakowie. Jeszcze w 100 lat póz´niej z duz˙ ym uznaniem wspo- minano o podre˛czniku wymowy Stanisława Papczyn´ - skiego. W Procesie informacyjnym stwierdzono, z˙ e po- zycja ta była ceniona, stale uz˙ ywana, i to nie tylko przez studiuja˛ca˛ młodziez˙ , ale takz˙ e przez „najznako- mitszych me˛z˙ ów” oraz przez senatorów Królestwa i posłów na sejmy. Sława podre˛cznika wymowy Papczyn´ skiego sie˛gała równiez˙ poza granice kraju. Bratanek papiez˙ a Aleksan- dra VII, o. Karol od s´w. Antoniego, uczcił dzieło naszego uczonego specjalnym epigramatem napisanym pie˛kna˛ 44