Steponas Matulis new version

nie według schematu Wizytatora, został zawarty 260 . Autorzy, specjaliści od prawa kanonicznego i cywilnego, ten konkordat wyżej oceniają od nowszych konkordatów zawartych z Łotwą (1922 r.), Bawarią (1924 r.), Polską (1925 r.). Tego zdania są też kardynał Alfredo Ottaviani 261 , Felice Maria Capello TJ 262 i wielu innych 263 . Przyczyny, skąd wzięła się taka doskonałość konkordatu, nie zostały ujawnione w publicznej prasie litewskiej, ani nie były roztrząsane w pe- riodykach innych narodów. Z naszego uważnego badania źródeł 264 wy- nika, że zasługi arcybiskupa Jerzego Matulewicza były decydujące tak w przyspieszeniu konkordatu, jak i w sporządzaniu jego treści 265 . Co więcej, wysiłki Matulewicza jako wizytatora apostolskiego o od- nowienie dobrych relacji między Stolicą Apostolską a Litwą, które ogra- niczał rząd socjalistów, w krótkim czasie przyniosły pożądane owoce. Papież 10 marca 1927 r. naznaczył abpa Lorenzo Schioppa na internun- cjusza na Litwie 266 , ze strony którego 22 czerwca tegoż roku delegowany 260 Tekst francuski konkordatu: AAS 19(1927), s. 425-432. 261 Formalna umowa między Stolicą Apostolską a Litwą „ […] z pośród wspo- mnianych czterech (Łotwy, Bawarii, Polski i Litwy) bardziej wyróżnia się tak zakresem i ważnością spraw, które uzgodniono, jak i odpowiednim sformułowaniem artykułów, z których większa część formułuje w zarysach wiele i niebagatelne zasady powszechnego prawa kościelnego”. Concordatum Lithuanicum , w: Apolinaris , Rzym 1928, s. 53. 262 Ius Pontificium . De natura concordatorum , Rzym 1928, s. 14: „Umowę zawartą 27 września 1927 roku między Stolicą Apostolską a Republiką Litwy trzeba wynosić w pochwałach. Rzeczywiście wolność i niezależność Kościoła, jego prawa pochodzące z ustanowienia Bożego, stosunki między urzędem kapłańskim a władzą państwową we- dług nauki katolickiej są przejrzyście wymienione i obwarowane uroczystą nietykalnoś- cią i nienaruszalnością umowy. W tym konkordacie znajdujemy tyle zagadnień, których odczuwa się brak w innych zawieranych umowach, a które faktycznie wychodzą na ko- rzyść i dla spraw religijnych, i państwowych”. 263 G. Lampis, Il concordato tra la Santa Sede e lo Stato Lituano , „Rivista di diritto publico” 21(1929) fasc. IV, s. 225; J. M. Restrepo y Restrepo SI, Concordats conclus durant de pontificat de Sa Saintete le Pape Pie XI , Roma 1934, s. 146; por. A. van Hove, Concordat entre Saint-Siège et le gouvernement de Lithuanie , „Nouvelle Revue Theolo- gique” 45(1928), s. 216; Giannini, I concordati postbellici , Milano 1929, s. 222. 264 Które znajdują się w AMG, Concordatum , AVL. 265 O długotrwałych obfitych pertraktacjach przed zawarciem konkordatu i udziale w nich ks. J. Matulewicza szerzej powiedzieliśmy w artykule: Lietuvos ir Vatikano sutar- tis , „Draugas” 263-264(1952). 266 AAS 19(1927), s. 164. Reformator – Jerzy Matulewicz 87