Steponas Matulis new version

nadal sufraganem metropolity warszawskiego, ale nijak nie można się było z nim skontaktować z powodu złych stosunków politycznych mię- dzy tymi dwoma państwami. Zachodnia część Litwy, czyli okolice Kłaj- pedy, od 1923 r. na mocy układów międzynarodowych została oddzielona od Niemiec i włączona do Republiki Litewskiej 201 . Tu było około 8 tysię- cy wiernych katolików zmieszanych z protestantami, 6 księży i 4 parafie podlegające prawnie biskupowi warmińskiemu w Niemczech ze stolicą we Fromborku 202 . Tak biskupi litewscy, jak i władze cywilne, mając przed oczyma po- dzielone na części terytorium kościelne w ojczyźnie, prosili często w la- tach 1918-1925 Stolicę Apostolską za pośrednictwem różnych delegatów oraz pisemnie o ustanowienie litewskiej prowincji kościelnej 203 . Stosunki cywilnej władzy litewskiej ze Stolicą Apostolską były dobre aż do zawarcia konkordatu z Polską (10 lutego 1925 r.). Gdy stolica Lit- wy, Wilno, od 1920 r. weszła pod polską administrację, wileńska stolica biskupia na mocy konkordatu została dołączona do episkopatu polskiego w randze metropolii 204 . Te i inne ustalenia konkordatu wywołały gwał- towne rozdrażnienie na Litwie, które pogłębiła jeszcze rezygnacja bisku- pa Jerzego Matulewicza. Przez wielką aktywność przeciwników wiary podupadł wśród Litwinów autorytet Stolicy Apostolskiej i w dużym stop- niu zaczęło się chwiać zaufanie do Kościoła. Zaniechane zostały rozpo- częte w 1923 r. rozmowy między Litwą i Stolicą Apostolską w sprawie zawarcia konkordatu. Stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską stawały się coraz gorsze, aż wreszcie w maju 1925 r. faktycznie zostały 201 P. Dailidė, Rècueil des traitès conclus par la Lithuanie avec les Pays Ètrangers I (1919-1929) , Kaunas 1930, s. 260; The Question of Memel , London 1924, s. 62. 202 Skvireckas, dz. cyt.; Faidutti, Il territorio di Memel nei raporti colla Lituania e le sue condizioni religiose (Litterae ad Card. P. Gasparri) , Kaunas, 4 listopada 1925, PEI I, 6. 203 List prałata Justinasa Staugaitisa do abpa J. Matulewicza, 1 października 1925, ERom., nr 1; P. Bražys, Pijus XII , Marujampolė 1940, s. 231-232. 204 Tamże. Reformator – Jerzy Matulewicz 75