Steponas Matulis new version

74 Steponas Matulis MIC WWiecznym Mieście jednak Jerzy Matulewicz tylko krótko mógł po- zostać, bo papież Pius XI powołał go do większych zadań. Mianowicie, dnia 1 września tegoż roku podniósł go do godności tytularnego arcybis- kupa adulitańskiego 194 i dnia 7 grudnia naznaczył na wizytatora apostol- skiego dla jego ojczyzny Litwy 195 . Stan Kościoła na Litwie bardzo wymagał reformy. Prześladowanie ro- syjskie, które trwało w ciągu 120 lat (1795-1915), pozostawiło wiele ran na życiu kościelnym. Gdy naród litewski odzyskał wolność (1918 r.), miał trzy diecezje: wileńską, żmudzką i sejneńską. Gdy skończyła się istniejąca między Litwinami i Polakami wojna (1920 r.), katolicka Litwa została po- dzielona zróżnicowaniem granic i jurysdykcji kościelnych. Z wielkiej bo- wiem diecezji wileńskiej w wolnej Litwie zostało tylko 5 dekanatów z 63 świątyniami, 82 księżmi i z mniej więcej 215 tysięcy katolików 196 . Część diecezji żmudzkiej, która posiadała 32 dekanaty, 346 świątyń, 662 księży i około 1 215 tysięcy wiernych 197 , znajdowała się pod administracją pol- ską. Te dwie diecezje były sufraganiami arcybiskupa mohylowskiego, ale kontakt z nim był niemożliwy z powodu reżimu komunistycznego. Ten stan się pogorszył, gdy Polacy złamali umowę zawartą w Suwałkach 198 , co utrwaliło nieprzyjaźnie między Polską i Litwą. Wtedy też części diece- zji żmudzkiej i wileńskiej zostały odcięte od swoich stolic biskupich. Te same wydarzenia polityczne przecięły na dwie części diecezję sejneńską na południu Litwy. Większa część diecezji z 11 dekanatami, 86 świąty- niami, 193 księżmi i około 320 tysięcy wiernych została pod panowaniem litewskim 199 , ale stolica biskupia w Sejnach pozostała w Polsce. Polacy biskupa ordynariusza Antanasa Karosasa usunęli na Litwę 200 . Pozostał on 194 AAS 17(1925), s. 581. 195 Pismo nominacyjne w: AMG, MG, PEI I, nr 7. 196 Sekcja Rationarium za rok 1925. Patrz: Catalogus ecclesiarum et cleri dioecesis Vilnensis , Wilno 1925, s. 108-117; J. Skvireckas, Notitiae de constituenda provincia ecc- lesiastica in Lithuania , 19 lutego 1926, PEI II, nr 34. 197 Elenchus omnium ecclesiarum et universi cleri dioecesis Samogitiensis , Kaunas 1926; Skvireckas, dz. cyt. 198 Tamże. 199 Elenchus ecclesiarum et cleri dioecesis Seinensis , Marijampolè 1926. 200 P. Aleksa, Vyskupas Antanas Karosas , „Draugas”, 12 lipca 1952.