Steponas Matulis new version

wyrzuty i zniesławienia ze strony przeciwników stały się powszednim chlebem Biskupa 157 . Ponadto niejednokrotnie zagrażało mu wygnanie i uwięzienie. Oto 30 stycznia 1922 r. pisze Matulewicz: „Czasopismo «Rzeczpospolita» znowu zaczęło na mnie napadać. Wydaje się podpowia- dać, aby, podczas gdy inni Litwini są uwięzieni, nie zapominano o mnie, jako grającym we wszystkim pierwsze skrzypce; wydaje się więc, że to- ruje się drogę do uwięzienia też i mnie” 158 . Niejednokrotnie grożono mu zabiciem 159 . Biskup uważał to za prawdopodobne, lecz nie korzystając z żadnej ochrony osobistej, powtarzał: „Gotów jestem umrzeć, niech się dzieje wola Boga!” 160 . Nie przesadza tedy biskup Jerzy, gdy, pisząc do nuncjusza apostolskie- go w Polsce, arcybiskupa Lorenzo Lauriego, dodaje: „W samym Wilnie powstał jakby jakiś rodzaj piekła, gdzie narodowościowe i polityczne fu- rie nie tylko niektórych doprowadziły do zaślepienia, nienawiści i walk, lecz nawet wypaczyły się w jakiś rodzaj nacjonalistycznej histerii i głu- poty” 161 . Chociaż Jerzy Matulewicz dla Polaków wiele pracował i teraz nic nie zaniedbywał, by słusznym ich potrzebom i dążeniom służyć, jednak to nie powstrzymywało bynajmniej napaści na wileńskiego Zwierzchnika. Sam pisał na ten temat: „Są tacy, którzy stają się gorsi, gdy dobrze im robisz; którzy mają tak zdeprawowaną i przewrotną wolę, którzy żadnych sposobów nie uważają za niedozwolone dla zwalczania niewygodnych 157 Tak pisał biskup Jerzy Matulewicz w listach do ks. J. Sobczyka. Zob. „Pro Chri- sto” 4(1927), s. 251; zob. też list do prof. M. Zdziechowskiego zamieszczony w Czas” 26(1927); por. M. Zdziechowski, Czułem w nim i czciłem kapłana , w: Wspomnienia o bł. Jerzym… , s. 334-335 (przyp. red.). 158 W liście do abpa L. Lauriego, 30 stycznia 1922, ERom., nr 3. 159 Kriščiukaitis, Lenkų agitacija… ; zob. Listy bpa Jerzego do ks. Būčysa, Wilno, 29 listopada 1923, ERom., s. 29; 3 listopada 1923, ERom., nr 31; 22 grudnia 1923, ERom., nr 32) do ks. Cikoty, 21 listopada 1923, ERom., nr 3; 26 listopada 1923, ERom., nr 4. 160 Kriščiukaitis, Lenkų agitacija . 161 Wilno, 1 listopada 1921, ERom., nr 1. O trudnym biskupstwie wileńskim J. Ma- tulewicza patrz jego listy do Watykanu (AMG, Acta Vilnensia ), do arcybiskupów A. Rat- tiego, L. Lauriego (ERom.) do księży marianów: P. Būčysa, A. Cikoty, K. Rėklaitisa, J. Vaitkevičiusa i innych (ERom.), Dziennik jego wileński (AMLit.). Zob. też J. Vaišno- ra, Arkiv. J. Matulevičius Vilniuje , w: Matulaitis-Matulevičius, Užrašai , London 1953, s. 135-214; Paskutinio Vilniaus vyskupo tragedija , AJM, s. 213-221. Reformator – Jerzy Matulewicz 67