Steponas Matulis new version

62 Steponas Matulis MIC Prančiskusa Karevičiusa i w święto Niepokalanego Poczęcia Najświęt- szej Maryi Panny odbył ingres do stolicy biskupiej w Wilnie 136 . W latach 1918-1925, gdy Jerzy Matulewicz pełnił urząd biskupa, w Wilnie osiem razy zmieniała się władza cywilna. Od Niemców bowiem w 1918 r. ster miasta przejęli Litwini. Dnia zaś 5 stycznia następnego roku miasto zajęli komuniści rosyjscy. Po kilku jednak miesiącach, bo od 19 kwietnia 1919, przechwycili je Polacy, lecz już w czerwcu 1920 r. znowu okupowali je Rosjanie. Gdy natomiast w sierpniu 1920 r. Litwini je odzyskali, podpisali z Polską dnia 7 października w Suwałkach rozejm, na mocy którego ustał zbrojny konflikt między dwoma narodami, a Wilno i przyległe tereny zostały pod władzą Litwy 137 . Wojsko jednak polskie pod dowództwem gen. Lucjana Żeligowskiego wywołało bunt 138 i w dwa dni od podpisania rozejmu, 9 października 1920 r., zajęłoWilno i okręg wileń- ski, nazywając ten obszar państwem Litwy Środkowej 139 . Pod naciskiem wojska polskiego odbyły się na Litwie Środkowej wybory polityczne 140 i wyłoniony na nich Sejm 20 lutego 1922 r. uchwalił, że Wileńszczyznę, czyli tak zwaną Litwę Środkową, należy wcielić do Polski 141 . Już same spustoszenia wojenne i zmiany polityczne bardzo obciążyły brzemię nowego biskupa. Do tych kłopotów doszły inne, większe, wy- nikające ze zróżnicowania narodowości, z których składała się diecezja, to jest z Litwinów, Polaków i Białorusinów. Dla Litwinów ich stolica, Wilno, założona w 1322 r. na litewskich ziemiach przez wielkiego księcia Gedymina, już od XIV w. była dla Litwy głównym centrum politycznym, 136 Tamże, 8-14 listopada 1918. 137 The Lithuanian-Polish dispute. Second assembly of the League of Nations at Ge- neva 1921 , London 1921, s. 55-56. Conflit pol.-lith. Documents diplomatiques , Kaunas. 138 J. Giertych, Pół wieku polskiej polityki , London 1947, s. 47-48. 139 Tamże, s. 49. Notka redakcyjna: chodzi o napięcia między Litwinami i Polakami po zajęciu Wilna przez gen. Żeligowskiego. „Bunt” Żeligowskiego, czyli „żeligiada” – to wydarzenia, które rozegrały się w październiku 1920 r., kiedy to generał Lucjan Żeligow- ski, pozorując bunt wobec Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, zajął Wilno i jego okolice, proklamując powstanie tzw. Litwy Środkowej, która następnie przyłączyła się do Polski. Tajemnicą poliszynela był fakt, iż w rzeczywistości akcja ta została przeprowa- dzona na polecenie Marszałka Piłsudskiego. 140 Dlatego Litwini i Białorusini od takich wyborów się powstrzymali. F. Tomassini, La risurrezione della Polonia , Milano 1925, s. 213. 141 Giertych, dz. cyt., s. 49-50.