Pisma-zebrane-Papczynski.indb

95 dedykacje i przedmowy wyzwolonych, a w niniejszym Zwiastunie też na to natrafisz. Obejmuje on bowiem całą problematykę sztuki wymowy, jest łatwy w odbiorze, dużo w nim przepisów i przykładów nie tyle niezwykłych, ile zrozumiałych ( clari ). Dlatego spodziewam się, że dziełko to będzie pożyteczne dla uczniów, a tobie, życzliwy Czytelniku, z pewnością się spodoba”. [wydanie ii:] Dedykacja „Jaśnie wielmożnym panom Hieronimowi [Augustynowi] 5 , opatowi tynieckiemu, oraz Aleksandrowi [Michałowi] 6 , staroście perejasławskiemu i sądeckiemu, panom na Wiśniczu i Jarosła- 5 Hieronim Augustyn Lubomirski (ok. 1647–1706), trzeci syn Jerzego Se- bastiana i Konstancji z domu Ligęza, córki Mikołaja Spytka, po ojcu dziedzic Wiśnicza i Jarosławia ( comes in Wisnicz et Jaroslaw – jak go tytułuje Papczyń- ski w dedykacji do II wydania Prodromusa ), a po matce – Rzeszowa. Urodzony w Rzeszowie, kształcił się początkowo w domu, a od 1658 roku w miejscowym kolegium pijarów, gdzie wraz z bratem AleksandremMichałem był uczniem kla- sy retoryki prowadzonej przez o. St. Papczyńskiego. Już w 1660 roku, kiedy syn miał dopiero 13 lat, ojciec postarał się mu o zyskowną godność opata komenda- toryjnego benedyktynów w Tyńcu. Abbas commendatarius to (także człowiek świecki) posiadacz znacznej prebendy, tj. stałego, i to niemałego dochodu z opa- ctwa czy klasztoru, nie będący właściwym opatem. W 1663 roku jako 16-letni młodzieniec wyjechał do Włoch na uniwersytet w Padwie. Po powrocie do kraju rozpoczął karierę wojskową. W bitwach z Kozakami zasłynął z okrucieństwa. Na zlecenie posła francuskiego de Béthume’a wspierał powstańców węgierskich przeciw cesarzowi, ale wycofał się, gdy zagrożono mu utratą prebendy w Tyń- cu. Kierowany ambicją i chęcią zdobycia sławy przeszedł na stronę Habsburgów. Walczył pod Wiedniem 12 września 1683 roku i pod Parkanami 9 października 1683 roku. 6 Aleksander Michał Lubomirski (1643/46–1675), drugi z kolei syn Jerzego Sebastiana z pierwszego małżeństwa z Konstancją Ligęzianką (od 1640), brat Stanisława Herakliusza (1642–1702), Hieronima Augustyna (ok. 1647–1706), Franciszka Sebastiana (po 1648–1699) i Krystyny, późniejszej żony Kazimierza Potockiego, również wspomnianego w Prodromusie. O Aleksandrze Michale wiemy tylko tyle, że razem z bratem Hieronimem Augustynem bił się 26 sierp- nia 1671 z Kozakami i Tatarami pod Bracławiem. Wiadomo też, że był ożeniony z Katarzyną Anną Sapieżanką i miał z nią syna Jerzego Aleksandra (1669–1735), na którego wychowanie po śmierci ojca w 1675 roku wielki wpływ miał Hiero- nim Augustyn. To Aleksander Michał obok brata Hieronima Augustyna powitał ojca powracającego do domu po zwycięskiej bitwie pod Cudnowem. Jemu i jego