Pisma-zebrane-Papczynski.indb

85 wprowadzenie do zwiastuna królowej sztuk Za pozwoleniem przełożonych. Wydanie pierwsze. Warszawa, u wdowy i spadkobierców Piotra Elerta, drukarza Jego Królew- skiego Majestatu. 1663.” Na następnej, 8 nlb. stronie I wydania, a także w wydaniu II znajdują się wypowiedzi Kasjana, Grzegorza Wielkiego, Ludwi- ka Bourbona o wymowie. Oto one: „Krasomówcą jest ten, kto potrafi o rzeczach błahych wygłaszać mowy w sposób prosty, bezpretensjonalny, o rzeczach średniej wagi w sposób umiar- kowany, o rzeczach wzniosłych w sposób podniosły, uroczysty. Krasomówcą jest ten, kto potrafi znakomicie przygotować mate- riał dowodowy mowy, wygłosić ją w stosowny sposób, rozplano- wać przejrzyście i ozdabiać różnymi figurami retorycznymi” (Ka- sjan 4 ). „Ten osiągnie prawdziwą biegłość w wygłaszaniu pięknych mów, kto otworzy serce swoje na przyswojenie sobie zasad właś- ciwego postępowania, a sumienie nie będzie mu zakłócać toku mowy, jeśli wypowiedź jego będą poprzedzały czyny” (Grzegorz Wielki 5 ). „Władza u ludzi opiera się na rozumie i na wymowie. Samym rozumem nie da się rządzić narodami, wymowa na to nie zasługuje. Dopiero jedno i drugie pozwala panującemu upo- rać się z problemem władzy. Między jednym a drugim różnica jest tylko taka, że to, co w przypadku jednych da się osiągnąć 4 Jan Kasjan ( Joannes Cassianus ) (ok. 360–435), pisarz łaciński, teoretyk i or- ganizator życia zakonnego, urodził się prawdopodobnie w rzymskiej prowincji Scythia Minor (dzisiejsza: Dobrudża) lub w Prowansji. Por. J. M. Szymusiak, Patrologia, zagadnienia wybrane, KUL, Lublin 1971 , s. 588-590; M. Daniluk, P. Paciorek, Jan Kasjan , w: EK, t. VII, kol. 799-801. Około 382 roku wstąpił do klasztoru w Betlejem. Działał najpierw w Palestynie i Egipcie. Jan Chryzostom wyświęcił go na diakona w Konstantynopolu. Święcenia kapłańskie otrzymał w Rzymie, a po dziesięciu latach (ok. 415) założył w Massalii (dzisiejsza: Marsy- lia) klasztor męski i klasztor żeński. Jest autorem kilku dzieł ascetycznych ( m.in . De institutis coenobiorum et de octo principalium vitiorum remediis , tzn. Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów ), których treść podawał słuchaczom także w formie konferencji. Z tej racji można by przypuszczać, że zajmował się także wymową jako taką i że w jego pismach Papczyński znalazł cytowaną przez siebie wypowiedź. 5 W wydaniu I, II i IV tę wypowiedź autor przypisuje papieżowi Grzegorzowi Wielkiemu (ok. 540–604; papież od 590), który był wybitnym moralistą, katechi- stą, homiletą i liturgistą. Pozostawił po sobie bogatą spuściznę literacką.