Pisma-zebrane-Papczynski.indb

317 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy pływa”. Sens tej wypowiedzi jest jasny: niech rozprawi się ze swo- imi wadami. Podobnie mówi Persjusz: „Pluj na to, czym nie jesteś, odrzuć precz pochwały, Bądź sobą, a zobaczysz, jak skarbiec twój mały” 332 . Znaczy to jedno: uważaj na siebie, b. mieszana ( mixta ), kiedy dodaje się coś bez przenośni do ale- gorii rzeczownika i czasownika. Cyceron mówi: „Ale ponieważ wydaje się, że wydostajesz się już z bagna [czyli z trudnej sytua- cji], a mowa moja ominęła rafy, dalszy bieg (sprawy) okazuje się dość łatwy [do przebrnięcia]” 333 . c. złożona ( composita ), kiedy łączy ze sobą wdzięk podobień- stwa i przenośni. Według [świętego] Cypriana jest to najpiękniej- szy rodzaj alegorii. Cyceron powiada: „Podobnie jak w cieśninie Euripos 334 jest tyle trzęsień ziemi oraz tyle różnych zawirowań, zmiennych prą- dów, wzburzonych fal, tyleż zamieszania i tyleż gwałtowności ma w sobie zwoływanie komicjów 335 ”. Uwaga: Czymś godnym pochwały, a nawet czymś koniecznym jest zakończyć okres albo przemówienie tą samą przenośnią, od której się je zaczęło, i to także w zwykłych rozmowach, trzeba jednak unikać zbyt częstego stosowania tego tropu, aby nie za- ciemniać sensu wypowiedzi. 11. Ironia (gr. eirōneía ), łac. illusio ‘szyderstwo’, irrisio ‘wyszy- dzanie’, explosio ‘wygwizdanie, odrzucenie’, to trop wyrażający coś wręcz przeciwnego niż to, co wyraża się w słowach pozornie aprobujących. Cyceron tak mówi: „Oczywiście, człowiek tak płochliwy i nie- śmiały nie mógł znieść głosu konsula. Kazano mu iść na wygna- nie – usłuchał od razu” 336 . 332 Persjusz, Satyra IV 51-52, (tłum. J. Sękowski), w: Trzej satyrycy rzymscy, tłum. J. Czubek, J. Sękowski, Warszawa 1959. 333 Cyceron, Pro M. Caelio 21. 334 Oddziela Eubeę od lądu. 335 Zgromadzenia ludowe różnych typów. Cyceron, Pro L. Murena 17. 336 Cyceron, In L. Catilinam ( Mowy przeciw Katylinie ) II 6, (tłum. St. Koło- dziejczyk), w: Marek Tulliusz Cyceron, Mowy , dz. cyt. mieszana złożona Użycie alegorii Ironia