Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 312 e. kiedy bierze się gatunek za rodzaj, na przykład kiedy mówi się „Boreasz” zamiast „wiatr”, „miecz norycki” 310 zamiast „miecz” w ogóle. Horacy pisze: „Nierazwżegludze srogiej doświadczywszy fali... 311 ” f. kiedy bierze się rodzaj za gatunek, na przykład: „dziki zwierz” zamiast „lew” czy „niedźwiedź”; „ptak” zamiast „orzeł”. Owidiusz 312 pisze: „Wielka i mniejsza zwierzyna, obie spragnione, rządzą. Jedna greckimi okręty, | druga fenickie zaś ma”. g. kiedy bierze się to, co następuje, za to, co poprzedza [dane zjawisko], np. dym za ogień, noc za zachód słońca, dzień za wschód słońca. Wergiliusz pisze: „Widzisz, jak dachy chat już dymią po wsiach z daleka” 313 . h. kiedy bierze się to, co poprzedza [jakieś zjawisko czy zda- rzenie], za samo zjawisko czy zdarzenie, np. jutrzenkę za dzień, a także kiedy mówimy: „żyli” zamiast „pomarli” albo „leży nieży- wy” zamiast „wyzionął ducha’’. Stacjusz pisze: „Na długi czas dzień i życie opuścił” 314 . Jednakże ten trop jest poniekąd częściej używany przez poe- tów niż przez mówców. 5. Metonimia, czyli hypallage (gr. hypallagé ‘zmiana, zamiana, przemiana zawisłości wyrazów’; ekwiwalent: metonymía , łac. submutatio ‘zamiana’, ‘zamiennia’) 315 , to użycie jednego wyrazu zamiast drugiego 316 . Jest to możliwe na sześć sposobów: a. kiedy przyczynę bierze się za skutek albo wynalazcę cze- goś za rzecz przezeń wynalezioną, np. Bakchusa za wino, Ce- 310 Pochodzący z Lauriacum w prowincji Noricum między Alpami a Duna- jem. 311 Horacy, Pieśń I 1, 15 (tłum. I. Krasicki). 312 Owidiusz, Tristia IV, 3, 1-2. 313 Wergiliusz, Ecloga I 83, w: Wergiliusz, Bukoliki i Georgiki , wybór i tłum. Z. Abramowiczówna, Wrocław – Warszawa 2006. 314 Stacjusz, Thebaida VI 881. 315 Por. Cyceron, Orator 27, 93. 316 Zastąpienie wyrazu właściwego przez inny, mający z nim związek myślo- wy. e. f. g. h. Metonimia powstaje na sześć sposo- bów: a.