Pisma-zebrane-Papczynski.indb

303 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy A teraz zajmiemy się pięcioma tzw. niewłaściwymi okresami krasomówczymi. 7. Schinotenes, pierwszy z tzw. niewłaściwych okresów, jest to człon ( colon, gr. kolon, łac. membrum ) rozciągnięty niejako na podobieństwo liny mierniczej ( funis , gr. schoinos lub schoiníon ), i stąd jego nazwa. Okres ten można utworzyć w dwojaki sposób: a. poprzez przestawienie wyrazów ( traiectio ) oraz wtrącenie ( interiectio , gr. parénthesis ) 270 drugiego członu albo większej ich liczby. Kurcjusz tak pisze o Aleksandrze Wielkim: „Posiadał wielkie zalety: niezwykły talent wodza, którym przewyższał wszystkich królów, dobrze wszystkim znaną wytrwałość w pokonywaniu przeciwności, szybkość w podejmowaniu decyzji i przeprowa- dzaniu akcji wojennych, uczciwość, z jaką dotrzymywał przy- rzeczeń wobec narodów, które mu się poddały, łagodność w sto- sunku do jeńców, umiar w używaniu dozwolonych przyjemności, ale na to wszystko rzucała cień nieopanowana skłonność do pijaństwa” 271 . Cyceron powiada: „Ten, o którym mówię, jest biegły nie tylko w filozofii, lecz także w naukach [ścisłych], co – jak wiadomo – zaniedbują epikurejczycy” 272 . b. przez rozciągnięcie jednego członu za pomocą rozmaitych najkrótszych części zdania ( incisa ). Cyceron tak mówi: „Czy ty 273 tylko dlatego, że nie zostałeś edylem, uważasz zdyscyplinowanie, pracowitość, zajmowanie się sprawami państwowymi, cnotę, bezinteresowność, wier- ność, wszystkie swoje trudy za stracone, za godne pogardy i odtrącenia? 274 ”. 270 Por. Kwintylian, Institutionis oratoriae . IX 3, 23. 271 Kwintus Kurcjusz Rufus, Historia Aleksandra Wielkiego V 7, dz. cyt. 272 Cyceron, In Pisonem 29, 70. 273 Zwraca się tu Cyceron do oskarżyciela Gnejusa Plancjusza, M. Juventinusa Laterensisa, który przepadł w wyborach na stanowisko edyla w 54 roku przed Chr. 274 Cyceron, Pro M. Plancio 4. Podział okresów nie- właściwych Schinotenes