Pisma-zebrane-Papczynski.indb

301 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy b. dwom wcześniejszym poprzednikom ( protheseis ) odpowia- da jeden następnik ( apodosis ). Na przykład: Kto tak naprawdę nie troszczy się o własne zaszczyty i uznanie u ludzi oraz lek- ce sobie waży wszystkie znikome i przemijające dobra doczes- ne (dwie protheseis ), tego według mego zdania nic nigdy nie jest w stanie zasmucić ani wzruszyć (jedna apodosis ). Cyceron mówi: „Kiedy pragnąłeś gorąco, aby byli tu obecni ci, którzy przed kole- gium ludzi zacnych i prawych 262 mogliby powiedzieć coś na moją obronę, pomoc ich udaremniłeś pięściami, mieczami, kamienia- mi, dając przy tym dowód, jak (niby to) bardzo nie lubisz uciekać się do siły” 263 . Ten typ trikola nazywa się isopleuros (gr. isopleuros ‘równo- boczny’), ponieważ prawie wszystkie jego człony są sobie równe co do liczby zgłosek. Na przykład: Ktokolwiek by kochał Najwyż- sze Bóstwo [11 zgłosek] i wiernie na zawsze chciał mu służyć [10 zgłosek], ten w ogóle wszelkiego uniknie grzechu [12 zgłosek]. Cyceron mówi: „Dodaj do tego nadmierny pociąg do jedzenia i picia u tego wciąż ziewającego dowódcy, który, zaszedłszy od tyłu i osaczywszy wroga, nie troszczył się już o jego ocalałe do- borowe oddziały” 264 . Ten typ trikola nazywa się zaś isoscelis (gr. isoskelés , dosł.: ‘rów- noramienny’), kiedy jego pierwszy lub ostatni człon nie odpo- wiada liczbą zgłosek dwom pozostałym członom. Na przykład: Częste rozważanie Męki Pańskiej nie tylko oczyszcza naszą du- szę od grzechów, ale też umacnia nas wobec przeciwności. Cyce- ron mówi: „Jakże niekiedy nieszczęsny jest los obywateli wielce zasłużonych dla państwa! Ludzie nie pamiętają o ich wielkich za- sługach, lecz nawet podejrzewają o najgorsze oszustwa!” 265 . principium, antecedens ) zapowiada temat, następnik ( apódosis, finis, consequ- ens ) przynosi rozwiązanie, wyjaśnienie znaczenia całego okresu i uwydatnia jego zamkniętość. Por. Aleksandra Okopień-Sławińska, [hasło] Okres retoryczny , w: Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Wrocław 1988. 262 Czyli przed członkami kolegium pontyfików. 263 Cyceron, De domo sua 21. 264 Cyceron, Pro Milone 21, 56. 265 Cyceron, tamże , 23, 63. Isopleuros Isoscel