Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 300 jest czymś wstrętnym i odpychającym. Cyceron mówi: „Nie ma nic takiego, co by powstało w wyniku naszych starań czy pracy rąk, a czego by w końcu nie dosięgła i nie strawiła starość” 256 . Ten nierówny ( anisos ) dikol nauczyciele wymowy (retorzy) dzielą na jeszcze dwa inne: – na makrokolon, to jest taki, kiedy następny człon jest dłuższy od poprzedniego. Cyceron mówi: „[Mariusz] bowiem nie powró- cił na skutek wstawiennictwa orędowników, lecz w momencie niezgody wśród obywateli z pomocą wojska i oręża sam się od- wołał z wygnania” 257 – na mikron (mikrokolon), to jest taki, kiedy pierwszy człon przewyższa następny liczbą zgłosek. Cyceron mówi: „Niechże więc dla was, sędziowie, ludzi tak szlachetnych i wrażliwych, święte będzie imię poety, którego nie znieważyli nigdy żadni barbarzyńcy” 258 . 5. Trikol to taki okres, który tworzą trzy człony i dlatego po łacinie [i po polsku] nazywa się okresem trójczłonowym. Jest on najwytworniejszy wtedy, kiedy: a. jednej prothesis 259 odpowiada podwójna apodosis, to jest podwójny następnik 260 . Na przykład: Nie na próżno trawi się cenny czas i ponosi tyle trudu dla zdobycia wiedzy ( prothesis ), ponieważ ci, co ją zdobędą, zarówno górują nad ogółem ludzi, jak i osiągają pokaźne zyski tu na ziemi i na wieczność. Cyceron tak mówi: „Rzeczpospolita, aczkolwiek wraz ze mną udała się na wygnanie, to w oczach swego oprawcy cieszyła się szacunkiem i już wtedy domagała się od jego rozpalonego i nieujarzmionego szału, abym powrócił (do ojczyzny)” 261 . 256 Cyceron, Pro M. Marcello 4, 11. 257 Cyceron, Post Reditum ad Quirites 3, (tłum. D. Turkowska) w: Marek Tul- liusz Cyceron, Mowy , dz. cyt. 258 Cyceron, Pro Archia poeta 8, 19, (tłum. D. Turkowska), w: Marek Tulliusz Cyceron, Mowy , dz. cyt . 259 Gr. prothesis ‘stwierdzenie, przedstawienie, wyłuszczenie’ albo prótasis , łac. propositio, principium, antecedens ‘zapowiedź tematu, poprzednik’. 260 Tj. wyjaśnienie, tłumaczenie, zwrot, następnik, consequens . 261 Cyceron, De domo sua 55, 141. Dodajmy tu, że podział okresu na dwa człony – prothesis albo prótasis ‘poprzednik’ oraz apódosis ‘następnik’ – to pod- stawa wewnętrznej struktury tegoż. Poprzednik ( próthesis, prótasis, propositio, Makrokolon Mikron Trikol