Pisma-zebrane-Papczynski.indb

299 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy d. pneuma (gr. pneuma ), okres wypowiadany jednym tchem, e. tasis (gr. tásis, ‘naciąganie, rozciąganie, napięcie, natężenie’) . 3. Monokol, czyli okres jednoczłonowy, to taki, który składa się tylko z jednego członu. Na przykład: Nigdy nie osiągnie sła- wy uczonego ten, kto nie połączy z wiedzą dążenia do cnoty. Cyceron mówi: „I ten mój zamysł z pewnością nie był najmniej niezrozumiały” 251 . Monokol różni się od członu prostego odmianą ( flexus ) i prze- stawieniem wyrazów w celu zwiększenia ekspresyjności (gr. hy- perbaton ). 4. Dikol to okres złożony z dwóch członów. Dlatego po łaci- nie [i po polsku] zwie się okresem dwuczłonowym. Na przykład: Z tym mniejszym trudem da się wykorzenić nawet największe wady, z im większym uporem będziemy się o to starać. Cyceron mówi: „Zaprzeczają, że musi mieć na względzie jawność sprawy ten, który przyznaje, że zabił człowieka” 252 . Dikol może mieć dwojaką postać: a. zwie się izokolem (gr. isókolon, gr. ísos ‘równy’), kiedy oba człony są niemal równe sobie co do liczby zgłosek. Na przykład: Im wyższe ktoś zajmuje stanowisko [10 zgłosek], tym bardziej jaśnieć powinien blaskiem cnót [11 zgłosek]. Cyceron mówi: „Nie ma bowiem takiej potęgi 253 , której nie można by osłabić i złamać mieczem i siłą” 254 . Tenże Cyceron mówi: „W mieście, w którym wodzowie niemal jeszcze pod bronią oddawali cześć przybytkom Muz i poetom, przystrojeni w togi sędziowie – od kultu Muz i ratowania poetów uchylać się nie powinni” 255 . b. zwie się anisosem (gr. anisos ‘nierówny’), kiedy jeden z czło- nów jest znacznie mniejszy od drugiego. Na przykład: Trzeźwość jest największą ozdobą człowieka, ohyda pijaństwa natomiast 251 Cyceron , Pro M. Marcello 5, 15. 252 Cyceron, Pro Milone 3, 7. 253 Cyceron zwraca się do Cezara. 254 Cyceron, Pro M. Marcello 3, 8. 255 Cyceron, Pro Archia poeta 11, 27, (tłum. D. Turkowska), w: Marek Tulliusz Cyceron, Mowy , tłum. St. Kołodziejczyk, J. Mrukówna, D. Turkowska, Kęty 1998, dz. cyt. Monokol Różnica pomiędzy monokolem a członem prostym Dikol Izoko Anisos