Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 298 Bywają też człony proste, w których nie da się wyodrębnić naj- krótszych części zdania. Seneka pisze: „Najlepszym lekarstwem na gniew jest upływ czasu ( mora )” 246 . Człon ( membrum ) różni się od najkrótszej części zdania ( in- cisum ) liczbą zgłosek, ponieważ może przekraczać nawet dwa- dzieścia zgłosek, natomiast nigdy nie liczy mniej niż dziesięć. Krótkimi, urywanymi członami mówca posługuje się wtedy, kie- dy chce coś wyrazić zwięźle. Cyceron, Pro Milone 32, 87, mówi: „Splamił 247 najświętsze obrzędy religijne 248 , łamał najważniejsze ustawy senatu, jawnie przekupywał sędziów, jako trybun ludowy 249 niepokoił senat, tłumił wysiłki podejmowane za zgodą wszystkich stanów dla ratowania państwa, doprowadził do skazania mnie na wygnanie z ojczyzny, złupił majątek, podpalił dom, niepokoił moje dzieci i moją żonę, Gnejuszowi Pompejuszowi wypowiedział zbrodni- czą wojnę, dokonał rzezi wśród urzędników i osób prywatnych, podpalił dom mojego brata, spustoszył Etrurię, wielu ludzi po- zbawił domostw i majątków, wymuszał, przynaglał”. Zwróć uwagę, że w tym fragmencie mowy najkrótsze części zdania ( incisa ) występują na przemian z członami ( membra ). 2. Są cztery [oprócz innych podziałów] tzw. okresy właściwe: a. monokole (okresy jednoczłonowe), b. dikole (okresy dwuczłonowe), c. trikole (okresy trójczłonowe), d. tetrakole (okresy czteroczłonowe), Tzw. niewłaściwych okresów jest pięć: a. schinotenes (gr. schoinotenés rozwlekły 250 ), b. okres pneumatyczny (gr. pneumatiké „nadęty, rozdęty”), c. okres ( circumductio ) powtarzający ( periodica ) w wielu czło- nach ten sam wyraz, który je ze sobą jakoś łączy, 246 Seneka, De ira ( O gniewie ) II. 247 Scil. Klodiusz. 248 W przebraniu kobiety wdarł się do domu Cezara, gdzie odbywały się ob- chody ku czci bogini Bona Dia, dostępne wyłącznie dla kobiet. 249 W 58 roku przed Chr. 250 Dosł.: ‘rozciągnięty jak lina miernicza’. prosty Różnica mię- dzy członem a najkrótszą częścią zdania Przemawiać członami członami z najkrótszy- mi częściami zdania Podział okresów właściwych