Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 284 g. odwołanie się do sędziów, słuchaczy ( communicatio, gr. ana- koínosis ); h. łajanie, besztanie ( increpatio ); i. częste używanie bezokoliczników; j. używanie czasu teraźniejszego zamiast przeszłego 190 . Do- kładniej powiemy o tym niżej w odpowiednim miejscu. 16. Uzasadnienie ( confirmatio ) lub dowodzenie ( argumenta- tio ) jest tą częścią mowy, w której mówca stara się poprzeć swą tezę (tu: propositio ) lub sprawę ( causa ) mocnymi, przekonujący- mi, prawdziwymi lub przynajmniej prawdopodobnymi dowoda- mi [argumentami]. Zależnie od właściwości tezy [sprawy] są dwa rodzaje dowo- dzenia: a. proste, czyli takie, które uzasadniają tylko jeden wątek pro- stej tezy; b. złożone, czyli takie, które w zależności od podziału tezy roz- padają się na dwie lub więcej części, z których każdą dowodzi się oddzielnie. Dowody wykorzystywane w uzasadnieniu i zaczerpnięte ze źródeł wyszukiwania materiału dowodowego ( fontes inventio- nis ) powinny występować w takiej kolejności, ażeby na początku i na końcu znalazły się te najmocniejsze, te najzręczniejsze i naj- bardziej prawdopodobne, pośrodku zaś te słabsze i niepewne. Słuchacze bowiem zwracają jak największą uwagę na początek i koniec argumentacji. Nie przeczę, że można usłyszeć mowy, w których nie ma dowodzenia, ale wtedy jego miejsce zajmuje jakieś omówienie ( discursus ) albo krótkie przedstawienie sprawy ( simplex rei expositio ). 17. Zakończenie ( peroratio, conclusio ) to ostatnia część mowy, w której mówca, odwołując się do uczuć słuchaczy, wprowadza- jąc ich w stan podniecenia, wzbudzając litość i trwogę oraz wyci- skając łzy mocno przesadzonymi figurami retorycznymi niczym 190 Tzw. praesens historicum, stosowane bardzo często w historiografii rzym- skiej. Uzasad- nienie, dowo- dzenie: proste złożone Kolejność argumentów Zakończenie