Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 282 g. za pomocą krótkiego schematu ogólnego ( locus communis ) połączonego z amplifikacją 185 , ale stosuje się to bardzo rzadko. h. przez pozorne przemilczenie ( praeteritio, gr. parasiópesis ), kiedy mówimy, że coś pomijamy, zwracając na to uwagę; to po- zorne przemilczenie niewiele różni się od odrzucenia ( reiectio ) i niedopowiedzenia ( retinentia, gr. aposiópesis ). Warto tu zwrócić uwagę na to, że najzręczniej wypadają krót- kie przedstawienia sprawy w postaci przenośni (alegorii), acz- kolwiek nie powinni uciekać się do nich początkujący, jako że umiejętne stosowanie ich wymaga niemałej wiedzy. 14. Obalenie tezy przeciwnika ( confutatio ) to nic innego jak odpieranie argumentów przeciwnych 186 . Można dokonać tego na siedem różnych sposobów: a. przez pogardę, kiedy lekceważymy wypowiedzi przeciwni- ków; b. przez obłudę ( hypocrisis ) [czyli wtedy, kiedy udajemy coś poprzez nasze zachowanie, wyraz twarzy, gest czy timbre, czyli charakterystyczne brzmienie głosu]; c. przez naganę, kiedy jakiś wprost niedorzeczny zarzut ( cri- men ) albo nawet orzeczenie sędziów czy jakaś fałszywa pogłoska zostały odrzucone z oburzeniem; d. przez kompensację [zrównoważenie], kiedy przytacza się fakt ( res ) albo dowód ( ratio ) nie gorszy albo nawet lepszy; e. przez zwodzenie 187 i pewnego rodzaju podstęp polegający na tym, że odwodzimy słuchacza od spraw dla nas nieprzyjemnych obiecując, że powiemy o nich później, i w ten sposób wydostaje- my się z trudnego położenia; f. najpowszechniejszym sposobem obalania tezy przeciwnika jest zaprzeczanie temu, co nieprawdziwe. Jednakże człowiek pra- wy i wytrzymały zbywa wszystko milczeniem; g. najczęściej stosowanym sposobem obalania tezy przeciw- nika jest posługiwanie się dowodami zaczerpniętymi ze źródeł 185 Rozszerzeniem, uwzniośleniem, np. przez nagromadzenie wielu zbieżnych określeń lub efektowne uświetnienie jakiegoś motywu. 186 Por. Rhetorica ad Herennium 1, 3. 187 Tu: deductio . Krótkie przedstawie- nie sprawy w postaci przenośni Sposoby obalenia tezy przeciwnika