Pisma-zebrane-Papczynski.indb

275 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy żyli, nie okryją się chwałą zwycięstwa, zgładziwszy twojego nie- wolnika. Ale ty możesz odjechać, skoroś spalił Ateny, z powodu których przedsięwziąłeś wyprawę” 164 . 8. Soryt ( sorites , gr. sōritikós , scil. syllogismós 165 ) to forma [schemat] wnioskowania uzyskana z polisylogizmu 166 , przy czym wniosek poprzedniego sylogizmu jest jedną z przesłanek sylogi- zmu następnego 167 , przez opuszczenie w nim licznych wniosków pośrednich 168 stanowiących przesłanki dalszych sylogizmów. Cyceron, Rozmowy tuskulańskie , pisze: „Wszelkie dobro jest też przyjemne; a to, co jest przyjemne, zasługuje, by je ujawnić i ukazać; co zaś jest takie, jest również chlubne; jeżeli zaś coś jest chlubne, to jest na pewno godne pochwały; a to, co jest godne pochwały, jest też z pewnością cnotliwe; zatem to, co jest dobre, jest cnotliwe” 169 . Na wzór Cycerona Muretus, Oratio II, De laudibus litterarum , za pomocą takiej argumentacji dyskretnie przeprowadza po- chwałę nauk humanistycznych: „W naukach tych kryje się niezwykła siła i mają one ogrom- ne znaczenie dla utrzymania w całości państw i zapewnienia im dobrobytu. Bo jeśli na dobro publiczne, do osiągnięcia którego wszystko winno zmierzać, składa się dobro i szczęście jednostek, a dobro i szczęście jednostek osiągnąć można wyłącznie przez cnotę, z kolei do osiągnięcia doskonałej cnoty nauki zapewniają odpowiednie przygotowanie, stąd wniosek, że tylko to państwo może się rzeczywiście rozwijać, w którym kwitnie uprawianie nauk humanistycznych”. 164 Herodot, Dzieje VIII 102, tłum. S. Hammer, Warszawa 2003, s. 483. 165 Pol. ‘łańcusznik’. 166 Nagromadzenia sylogizmów; u Autora wyraża to przysłówek acervatim ‘gromadnie’. 167 Co u Autora wyraża przysłówek gradatim ‘stopniowo’. 168 Co u Autora wyraża zwrot multae rationes . 169 Cyceron, Rozmowy tuskulańskie V 15, 43, (tłum. J. Śmigaj), w: Marcus Tul- lius Cicero, Księgi akademickie. O najwyższym dobru i złu. Paradoksy stoików. Rozmowy tuskulańskie , dz. cyt. Sorites Ćwiczenie: czym jest to, co jest godne pochwały? Ćwiczenie: pochwała nauk huma- nistycznych