Pisma-zebrane-Papczynski.indb

263 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy A oto epigram na przeznaczenie: „Czyniąc źle, na królestwo niebieskie liczyć kto może? Styksu czy zlęknie się ten, | dobrze kto czynić zwykł? Jeśli po śmierci za człowiekiem idą jego czyny, To nie ja tak chcę, | Pismo uczy tak” 136 . g. Przysięga ( iusiurandum ) to potwierdzenie czegoś lub za- przeczenie czemuś, połączone z położeniem ręki na jakimś świę- tym przedmiocie. Cyceron mówi: „Kiedym odchodząc z urzędu, nie został do- puszczony przez trybuna ludu do zabrania głosu, aby powie- dzieć o tym, czegom dokonał, i kiedy pozwolono mi tylko na złożenie przysięgi, bez najmniejszego wahania przysięgnąłem, że rzeczpospolita i to Miasto zostały ocalone tylko dzięki moim wysiłkom” 137 . A oto epigram na mówiącego o kimś źle: „Przysięgą u źródła świętego złego demona się wyrzekłeś. Czy wiarołomny ty, | kiedy złorzeczysz mi?” 138 22. Trzecie źródło wyszukiwania materiału: Ponieważ z tego źródła korzysta się w naszych czasach wyjąt- kowo często, nie omawiam go, ani nawet nie podaję jego defini- cji. Obejmuje ono: a. przysłowia ( adagia ), b. sentencje ( sententiae ), c. rozporządzenia (oficjalne opinie, auctoritates ), d. krótkie wypowiedzi ( apophtegmata ), e. przykłady ( exempla ), f. niezrozumiałe, tajemnicze, zagadkowe pisma ( hieroglyphica ), g. przedmioty symbolizujące jakąś ideę ( emblemata ), h. symbole ( symbola ), i. tablice genealogiczne ( stemmata ), j. przepowiednie ( oracula ), k. bajki ( fabulae ), l. krótkie opowiastki ( apologi ), 136 Nie ma tego epigramu w wyd. I i II. 137 Cyceron, In L. Pisonem 3. 138 Nie ma tego epigramu w wyd. I i II. Przysięga Trzecie źródło