Pisma-zebrane-Papczynski.indb

261 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy „Wieść głosi, Fidentynie, że ci to nie pierwsze Czytać moje publicznie jako swoje wiersze” 125 . c. Szeptanka ( rumor ) to wiadomość o czymś rozpowszechnia- na przez kogoś znanego lub nieznanego. Cyceron tak mówi: „Wi- dzę go 126 , jak rozgłasza wiadomość niby to o śmierci Cyrusa, a tak naprawdę nie o to mu chodzi, ale o to, że zbliża się Milon” 127 . A oto epigram na ucieczkę Filanda (Philandosa) z pola bitwy: „Szeptano, Filandzie, żeś chory, do wojny niezdolny. Uciekając, dowód dasz, | że szeptanka to...” 128 d. Wymuszenia, czyli przesłuchania [połączone z użyciem siły], to tortury, w czasie których przy zadawaniu pewnych mę- czarni chce się [za wszelką cenę] wymusić prawdę. Cyceron mówi: „Do czego potrzebny kat? Po co pytasz? Czyżby nie zabił? Zabił! Zgodnie z prawem czy niezgodnie? Nic katu do tego” 129 . A oto epigram na robaka, co to sumienie ludzkie gryzie: „Uciec chcesz przed robakiem, co ci trzewia toczy? Grzechu unikaj, co | rodzicem jego jest!” 130 . e. Ustawy spisane ( tabulae ) to przepisy prawne albo świade- ctwa [dowody] na piśmie. Cyceron mówi: „Jeżeli więc prawa Dwunastu Tablic stanowiły, że wolno w każdym przypadku zabić bezkarnie złodzieja kradnącego nocą, a tego, który dopuszcza się kradzieży za dnia, zabić bezkarnie wtedy, kiedy stawia opór bro- nią, to czyż znajdzie się ktoś, kto będzie domagać się karania za zabójstwo w każdym przypadku, kiedy widzi, że niekiedy samo prawo daje nam do ręki miecz w celu zabicia człowieka?” 131 . 125 Marcjalis, Epigram I 29, w: M. Waleryusa Marcyalisa egigramów ksiąg XII , tłum. J. Czubek, Kraków 1908. 126 Tj. Klodiusza. 127 Cyceron, Pro Milone 18, 48. Wwyd. I i II ciąg dalszy cytatu: „Bo i co miałby do powiedzenia o Cyrusie, którego, wyruszając z Rzymu, zastał na łożu śmierci? Razem z Klodiuszem wspólnie zapieczętowaliśmy testament”. 128 Nie udało się zidentyfikować postaci. Tego epigramu nie ma w wyd. I i II. 129 Cyceron, Pro Milone 21, 57. 130 Tego epigramu nie ma w wyd. I i II. 131 Cyceron, Pro Milone 3, 9. Szeptanka Tortury Ustawy spisane