Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 256 ciami jego są: głowa, ręce, pierś i pozostałe części ciała. Należy zwrócić uwagę na to, że zarówno gatunki, jak i części mogą być niekiedy w stosunku do pojęć niższego rzędu rodzajem i cało- ścią. Tak na przykład „umiarkowanie” jest rodzajem w stosunku do skromności, wstrzemięźliwości i umartwienia, a w stosunku do cnoty jest gatunkiem. Również głowa w stosunku do skroni, włosów, twarzy jest całością, która w stosunku do całego ciała jest częścią. Dlatego przytaczamy tu słowa Cycerona z mowy w obronie M. Marcellusa: „Potomni zaniemówią z pewnością z osłupienia, kiedy słuchać i czytać będą o sprawowaniu przez ciebie władzy ( imperium ), o prowincjach, Renie, Oceanie, Nilu, o niezliczo- nych bitwach, niewiarygodnych wprost zwycięstwach, o pomni- kach i budowlach z prywatnej fundacji ( munera ), o twoich zwy- cięstwach. Ale gdyby twoje rady i zalecenia nie przyczyniły się do wzmocnienia tego Miasta 93 , imię twoje wymieniano by długo i na rozległym obszarze 94 , ale nie miałoby ono trwałego i mocnego zakorzenienia we własnym domu 95 ”. A oto (satyryczny) opis Marcjalisowego Zoilusa: „Włosy masz rude, twarz śniadą, kulasa, oko jedno, Stać cię, Zoilu, na hit, | jeśliś uczciwy człek” 96 . 19. Argument oparty na niezgodności 97 występuje wtedy, kie- dy mamy do czynienia z rzeczami, pojęciami i aktami przeciw- stawiającymi się sobie, które nie różnią się od siebie ani czymś określonym prawnie ( certa lege ), ani klasą ( numero ), i to odróż- nia je od pojęć sprzecznych ( contraria ) i niepodobnych do siebie ( dissimilia ). Przykład niepodobieństwa: ten biały, tamten czerwony. Przykład przeciwności: tego kocha, tamtego nienawidzi; tego uważa za uczciwego, tamtego za nieuczciwego. 93 Tj. Rzymu, przeciw dyktaturze Cezara. 94 Longe atque late ; częściej mówi się: per longum et latum . 95 Tj. w ojczyźnie. Zob. Cyceron, Pro M. Marcello 9, 28.29. 96 Tej fraszki nie ma w wyd. I i II. 97 Rozbieżności, wzajemnym wykluczaniu się ( repugnantia ). Niezgodność