Pisma-zebrane-Papczynski.indb

255 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy Bo choć historię ty piszesz, on zasię tworzy poezję, Wszystko wszak zmyślasz ty, | on nie zmyśla nic” 91 . 17. Argument oparty na pewnych dodatkach do mowy ( ad- iuncta ) wykorzystuje takie schematy ogólne ( loci communes ), które wprawdzie nie wchodzą w skład samej mowy, ani nie mu- szą jej nieodzownie towarzyszyć, jednakże mają z nią pewien związek. Są dwa rodzaje takich dodatków do mowy. Pierwsze, które poprzedzają mowę, wymienia następujący dy- stych: Uzasadnienia, narady, pogłoski, obrazy, obyczaj, Obietnice, pogróżki, słuszność i inne najpierw wyliczysz; Drugie, które mogą towarzyszyć mowie, wymienia następujący dystych: Rzecz, osoby i miejsce uznasz za towarzyszące, Tudzież dokumenty, sposób, proporcje i czas. Przytaczanie przykładów poszczególnych dodatków do mowy zajęłoby zbyt dużo miejsca i dlatego odsyłam zainteresowanych do księgi I, rozdział 6, paragraf 1 Królowej sztuk, do Cycerona mowy Pro Milone oraz do rozdziału 10. tegoż, to jest 2. części Zwiastuna, gdzie jest mowa o efektywnym rozwinięciu tematu mowy w celu wywarcia wrażenia na słuchaczach, czyli o amplifi- catio (gr. aúksesis ) 92 . 18. Argument oparty na podziale części mowy ( partium distri- butio ) wykorzystuje podział rodzaju na gatunki albo podział ca- łości na części. Na przykład „cnota” to rodzaj, a gatunkami jego są: umiarkowanie, roztropność itd. „Człowiek” to całość, a częś- 91 I znów problem: kim są ci dwaj panowie i kto jest autorem epigramu? Bren- nus to wódz galijskiego plemienia Senonów, który w 390 albo 387 roku przed Chr. pokonał Rzymian nad rzeką Alią i zajął Rzym z wyjątkiem Kapitolu; (zresztą przed tym najazdem ostrzegać miały święte gęsi), ale on nie był historykiem. Może zatem Autor miał na myśli nie Brennusa, lecz Brendusa (484–577), mnicha irlandzkiego, który odbył dalekie podróże na Zachodni Ocean i stał się bohate- rem poetyckich opowieści morskich – Navigatio Sancti Brendani. Jeśli chodzi o Gunebalda, to ze znanych mi postaci najbliższy mu jest Gunebad (zm. w 516), pisarz, poeta, król i prawodawca Burgundów; zachowana Lex Burgundiorum. Może to oni? Tego dowcipu o Gunebaldzie nie ma w wyd. I i II. 92 Do rozdziału o amplifikacji Autor odsyła tylko w wyd. IV. Dodatki do mowy Podział na części