Pisma-zebrane-Papczynski.indb

253 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy są prawdziwym dobrodziejstwem dla ludzi wszystkich stanów i cieszą się wieczną sławą” 82 . Przykład ( studium ) cnoty [jako argumentu opartego na skut- ku]. Jeżeli cnota czyni człowieka miłym dla innych ludzi i Boga, a pielęgnowana we właściwy sposób chroni przed wieloma wa- dami, sprawiedliwym przysparza wszelkich dóbr i zapewnia im szczęście, to jakże by jej ciągle nie cenić i nie kochać? 83 16. Argument oparty na porównaniu ( comparatio ) występuje wtedy, kiedy dochodzi do zestawienia dwóch lub więcej rzeczy między sobą, co jest możliwe w trojaki sposób: a. Wtedy kiedy przeprowadza się argumentację od większego do mniejszego. Dlatego Cyceron dowodzi, że nie należy karać Milona za to, że na via Appia zabił Klodiusza, człowieka spla- mionego zbrodnią, ponieważ na tejże via Appia został bezkar- nie przez tegoż Klodiusza zamordowany wspaniały człowiek, Papiriusz. „A zatem, kiedy na tej samej via Appia Klodiusz za- bił wspaniałego człowieka, Papiriusza, nie ukarano tej zbrodni, bo członek znakomitego rodu ( homo nobilis ) zabił w swoim domu [na terenie swej posiadłości] członka rzymskiego sta- nu rycerskiego. Ileż tragedii przywołuje teraz na pamięć na- zwa tejże via Appia? Cicho było o niej wtedy, kiedy została zbroczona krwią szlachetnego i niewinnego człowieka, a teraz ciągle o niej głośno, po tym, jak skalano ją krwią rozbójnika i mordercy” 84 . Tu jak najbardziej na miejscu będzie przytoczenie dystychu pobożnego poety 85 . „Jeśli mi sprzyjasz, Dziewico, śluby moje poprzesz. Czy łaska nie wesprze mi | spełnić któregoś z trzech? Bardzo dobrze, bo wszak Najświętsza Panna jest pełna łaski...” b. Wtedy kiedy przeprowadza się argumentację od mniejsze- go do większego 86 . Cyceron tak pisze: „Jakaż to jednak głupota, 82 Muretus, Oratio III. 83 Ostatniego akapitu nie ma w wyd. I i II. 84 Cyceron, Pro Milone 7, 18. 85 Pius vates powtarza się w pismach o. Papczyńskiego. Tego dystychu nie ma w wyd. I i II. 86 Tu w wyd. I i II jest dystych o obecności Bożej: Porównanie Od więk- szego do mniejszego Od mniej- szego do większego