Pisma-zebrane-Papczynski.indb

251 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy dzieńczym. Jeśli grają w kości i zabawiają się grą w karty, słusz- nie możecie żywić obawy, że w końcu mogą stać się zawodo- wymi graczami i prawdziwymi hultajami. Jeśli lubią zaglądać do kieliszka i nie mogą oderwać oczu od miski z jedzeniem, bądźcie pewni, że wyrosną z nich pijacy i obżarciuchy. Jeśli bez przerwy wystają przed lustrem, podziwiają najnowsze kreacje mody i pragną je posiadać, wychowacie aroganckich i wyele- gantowanych wyznawców Wenery. Jeśli mają pociąg do różańca i do książki, nie pomylicie się, przypuszczając, że wyrosną na ludzi pobożnych, całkowicie poświęcających się nauce. Dlatego też, kiedy zauważycie, że mają skłonności do złego, starajcie się temu w porę zaradzić”. Złe skłonności można pokonać właściwym pouczeniem ( accu- rata institutio ). Utraconą łaskę można odzyskać. Jeśli na skutek grzechu ( delictum ) utraci się łaskę, człowieka ogarnia gorycz. Je- śli modlitwą przezwycięży się gorycz, łaska powraca 77 . 14. Dowód oparty na tym, co działo się po rozpatrywanym zdarzeniu, wykorzystuje fakty, które następują po ( consequen- tia ) faktach poprzedzających ( antecedentia ) rozpatrywane zda- rzenie, z tym, że są z nimi zawsze nierozłączne, jak na przykład wtedy, kiedy pada w walce ktoś, kto cały czas walczył odważnie, dzielnie i nieustraszenie. Cyceron pisze: „Sam padł ofiarą mistrzowskiego cięcia, o czym świadczy zabliźniona rana” 78 . A Augustyn powiada: „Ach, dlaczego wstydzisz się przyznać do czegoś, czego nie wstydziłeś się popełnić? Lepiej jest zarumie- nić się trochę ze wstydu wobec kogoś jednego, niż w dniu Sądu Ostatecznego usychać ze strachu wobec tysięcy ludzi z piętnem wiecznego odrzucenia” 79 . A oto fraszka na Nosacza 80 : 77 Ostatnich trzech zdań nie ma w wyd. I i II. 78 Cyceron, Filipika VII 6. 79 Cytat pochodzący prawdopodobnie z Wyznań św. Augustyna. 80 Aluzja do przydomka Owidiusza: «Naso»; niewykluczone, że sam Owi- diusz podkpiwał z własnego przydomka gdzieś w Elegiach ; ale wygląda to raczej na epigram pióra Autora Prodromusa . To, co następuje po jakimś wydarzeniu