Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 244 Sergiusz? Człowiekiem pozostającym na usługach Katyliny, jego osobistym ochroniarzem, jednym z przywódców spisku, podże- gaczem karczmarzy, człowiekiem skazanym za nadużycia, czło- wiekiem osłabiającym działalność sądów, zabójcą, człowiekiem obrzucającym kamieniami i oblegającym budynek ( curia ), w któ- rym zbierał się senat”. Ta definicja 51 oparta jest na skutkach jego działalności, bo wszak w rozmaity sposób można ją wykorzysty- wać, jak to omówiono w Królowej sztuk , ks. I, rozdz. 2. Ponieważ z tych samych źródeł co mówcy również i poeci mogą czerpać pomysły do układania epigramów, przedstawimy im nie tyle przykład, ile zachętę do podobnej twórczości 52 . Epigram na pijaka Brutusa: „Jest że człowiekiem, co nie ma i nie używa rozumu, Brutus? Nazwać go | mogę tępakiem ja”. 5. Argument oparty na wskazaniu źródłosłowu ( notatio , gr. étymon ) to taki, który wyprowadza się z samego znaczenia imie- nia czy nazwy, [użytych jako składniki dowodzenia]. Cyceron, In Verrem 2, 52, tak mówi: „Dlatego słusznie nazywamy te mowy werrynkami ( verrea ), bo one nie od nazwy knura ( verres ), lecz od twoich obyczajów i twojego usposobienia przybrały to miano”. W tej mowie przeciwko Werresowi ( in Verrem ) znajdujemy też takie igraszki słowne: „Dlatego – jak sądzę – łupił ten niegodzi- wiec miasta sycylijskie, aby nie było nadaremno dane Werresowi imię Werres” 53 . Na słowach dwuznacznych można też oprzeć argument o po- zytywnym wydźwięku 54 . Tak pisze poeta na Brennusa Vatesa 55 : „Iżeś wieszcz, chełpisz się, za takiego też uchodzisz. Co czynią poeci wciąż, | ty także, Brenne, zrobisz wraz”. 51 Tu: charakterystyka Sergiusza. 52 Tylko w wydaniu IV. 53 Tj. knur, świnia. 54 W wydaniu I i II mamy tu przykład ze św. Augustyna: „Św. Augustyn tak przedstawia pewnego młodzieńca pielęgnującego mogi- łę ojca: Zbożny to człek – powiada – o grób się bardzo troszczy. «Troszczyć się» oznacza tu zarówno «czcić», jak i «pielęgnować»”. 55 Vates , dosł.: ‘wieszcz, poeta’. Wskazanie źródłosłowu Słowa dwuznaczne