Pisma-zebrane-Papczynski.indb

245 cz : ogólny i właciwy kunszt kadej mowy Pokrewień- stwo słów 6. Argument oparty na połączeniu, na pokrewieństwie słów ( coniugata ), to argument wyprowadzony z pojęcia tego same- go rodzaju. Cyceron mówi: „Uważał bowiem za słuszne podjąć się obrony uczciwości tych, których, sam będąc najuczciwszym człowiekiem, zaliczał do swoich przyjaciół” 56 . Podobnie pi- sze w Rozmowach tuskulańskich : „Jeżeli wygnanie jest złem ze względu na wrogość i niełaskę ludu, to przed chwilą mówiłem, jak dalece należy tym gardzić; jeżeli zaś nieszczęście polega na tym, że jesteśmy z dala od ojczyzny, to mnóstwo jest ludzi nie- szczęśliwych na prowincjach, niewielu bowiem z nich wraca do domu” 57 . Podobną myśl wyraża następujący dystych elegijny: „Ten, kto mądrze coś robi, najmądrzejszym niech będzie, Ale nie zasię ten, | co to mądrze łga”. 7. Argument wyprowadzony z pojęcia rodzajowego ( genus ) występuje wtedy, kiedy dotyczy dwóch lub więcej rzeczy ( partes ) podobnych do siebie z racji przynależności do pojęcia nadrzęd- nego ( communio quaedam ), ale różniących się dzięki różnicy gatunkowej, jak na przykład istota żywa ( animal ) odnosząca się do człowieka, lisa, byka itp.; imperium jako pojęcie nadrzędne w stosunku do podległych mu królestw, królestwo w stosunku do podległych mu prowincji itp., sztuka wyzwolona w stosunku do gramatyki itp., nauka w stosunku do teologii itp. 58 Cyceron, In Verrem 4, 2, tak mówił: „Ponieważ powinniście zapoznać się jak najdokładniej ze sprawą wszystkich sprzymie- 56 Cyceron, Pro S. Roscio Amerino 6, 16. 57 Marek Tulliusz Cyceron, Rozmowy tuskulańskie, V 37, 106, w: Marek Tul- liusz Cyceron, Księgi akademickie . O najwyższym dobru i złu. Paradoksy stoi- ków (przeł. W. Kornatowski), Rozmowy tuskulańskie ( przeł. J. Śmigaj), Warszawa 1961. W wydaniu I i II zamiast tego dystychu mamy słowa: „Podobnie: Jeśli uważasz się za chrześcijanina, powinieneś naśladować (w oryg.: iść za) Chrystusa, by ży- cie odpowiadało nazwie. Podobnie: Jesteś uczniem mądrości? A zatem niech cię pociąga tamten świat (to, co z tamtej strony, adversa ), niech cię pociąga niebo; świat niech ciebie nie pociąga”. 58 Jest to technika zstępująca argumentowania. W wydaniu I i II nie ma przy- kładów: imperium , królestwo , sztuka , a fraszka na Aulusa jest przed cytatem z Cycerona, In Verrem 4, 2. Rodzaj