Pisma-zebrane-Papczynski.indb

219 cz : wiczenia wstpne wymowy jest w nich tyle różnych barw, tyle kształtów płaskich, wklęsłych, podłużnych, o wyglądzie półksiężyca, gładkich, pofałdowanych, siatkowatych, żłobkowanych, ząbkowanych, opasanych kołem, przeciętych na pół, wywróconych na grzbiet, złączonych na krót- ko, przylegających tylko bokiem do siebie, podatnych na ude- rzenie, zakrzywionych jak trąba, z głową wygiętą jak u ślimaka, z końcem zakończonym ostrzem, wystającym raz na zewnątrz, innym razem wsuniętym do środka – tak że łatwiej jest podzi- wiać ich naturalną umiejętność wytwarzania tych kształtów niż myśleć o naśladowaniu ich za pomocą [nabytej] sztuki czy wro- dzonych umiejętności ( ingenium ). Przewyższają one – wprost nie do wiary – wszelką pomysłowość ( industria ) człowieka, jego możliwości wykonania czegoś podobnego. Ale ołtarz św. Winnoka, który kilka miesięcy temu oglądałem w Bergues, został, zgodnie z zasadą symetrii obowiązującej w ar- chitekturze, wykonany z samych rozmaitych skorupiaków dzięki pomysłowości i udanej pracy jakiegoś mnicha z zakonu kapucy- nów, stanowiącego gałąź zakonu franciszkańskiego. Aż trudno w to uwierzyć, ale ta milcząca wymowa [dzieła sztuki] zmusza nas do przyznania, że dzięki sztuce człowieka obiekt 348 poświę- cony Bogu nabiera cech bardziej boskich. Cała podstawa [ołtarza] przedstawiała perystyl, podium, miej- sce przechowywania relikwii ( hierotheca ), posadzka przedstawia- ła nawę ( scaena ), całość to, co w środku, częściowo zakratowane, częściowo zdobione gzymsem. Posadzce mozaikowej 349 nie brak było kawałków z wypalanej cegły i drobno potłuczonego kamie- nia, kostek, płytek, tafli sześciennych, kamyków mozaikowych. Na stylobatach 350 wznosiły się kolumny nośne, spirale, czworo- boczne płyty umieszczane pod bazą kolumny 351 , ornamenty cią- głe kolumny 352 , części bazy kolumny o kształcie okrągłego wał- 348 Tu: ołtarz św. Winnoka. 349 Pavimentum azarotum, ale ‘mozaika’ po łacinie to opus verniculatum, tes- selatum, musivum ; ‘posadzka mozaikowa’ to pavimentum tessellatum . 350 Tj. cokołach stanowiących podstawę kolumnady. 351 Tzw. plinty . 352 Tzw. astragale . Opis