Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 206 Uwaga. Powyższe przykłady naśladowania ( imitatio ), zaczerp- nięte z mów Cycerona, odnoszą się raczej do figur niż do wstęp- nych ćwiczeń retorycznych, ale ponieważ zawierają w sobie wszystkie elementy występujące w ćwiczeniach, łatwo będzie z krótszych naśladowań [jako figur retorycznych] zrobić dłuższe [i potraktować je jako ćwiczenia wstępne]. rozdział iv Porównanie 303 1. Porównanie to mowa ( oratio ), w której z zestawienia rze- czy porównywanych orzekamy, że coś jednego jest większe lub mniejsze [od czegoś drugiego], albo jest mu równe. Porównanie wypada tym wspanialej, im zawiera więcej pochwał niż krytyk. 2. Porównywać można ze sobą to wszystko, co wychwalasz, a co jednocześnie może być przedmiotem nagany, a więc: osoby, miejscowości, pory roku, zwierzęta, rośliny, dyscypliny naukowe, czyjeś dokonania itp. 3. Choć różne rzeczy można porównywać ze sobą w rozmaity sposób, to przy porównywaniu osób stosuje się pewne schematy ogólne: pochodzenie, ojczyzna, rodzice, wychowanie, dokona- nia, śmierć. ĆWICZENIE 1 Cyceron porównuje swoje własne urzędy z tymi, które piasto- wał Pizon Ten mi się tu jeszcze będzie chwalić tym, że doszedł do wszyst- kich urzędów bez jakiejkolwiek porażki przy wyborach ( sine re- pulsa ). Nic takiego nie można powiedzieć o mnie, [bym kierował się] żądzą sławy ( gloria ). Wszystkie bowiem moje urzędy powie- rzył mnie, człowiekowi nowemu 304 , naród rzymski. 303 Comparatio , gr. sýnkrisis . 304 Homo novus , bez przodków wśród wyższych urzędników państwowych. Czym jest porównanie? Co można porównywać ze sobą?