Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 204 niebezpieczeństwem lekceważysz życie współobywateli. A jeśli chodzi o strach przed nienawiścią, to nie powinieneś się oba- wiać, że znienawidzą cię bardziej za surowość i odwagę niż za gnuśność i nikczemność. Czy sądzisz, że kiedy wojna spustoszy Italię, kiedy plądrować będą miasta i podpalać domy – nie spło- niesz i ty w ogniu powszechnej nienawiści? 298 ĆWICZENIE 2 Zmarły Anchizes rozmawia ze swym synem Eneaszem Synu mój! póki żyłem na ziemi, nad życie Droższy mi! Ilijackich nawałem klęsk smagan Schodzę z woli Jowisza, co ognia huragan Od floty odparł, litościwym jawiąc bez miary, Słuchaj rad, które Nautes dziś daje ci stary Mądrze: Wiedź wybór młodzi, śmiałej w każdym czynie. Do Italii. Lud twardy, co szorstkością słynie, Masz zwalczyć w Lacjum. Przedtem w Awernu głąb ciemną, W Plutona wstąp domostwo podziemne, gdzie ze mną Zobaczysz się, o synu. – Nie Tartar mnie bowiem Niecny trzyma pomiędzy mar posępnych mrowiem, Lecz Elizjum, kraj szczęsnych. Gdy czarne bydlęta Zabijesz, tam Sybilla zawiedzie cię święta; Natenczas ród twój poznasz i przyszły los Romy. Już żegnaj! Noc wilgotna wóz zniża ruchomy I konie Słońca rychło w twarz nozdrzem mi dmuchną 299 . Uwaga: Nie ze słów, ale z sensu zdania należy w naśladowa- niu wnioskować o czasie zdarzenia. Z przytoczonego przykła- du ( exemplum ) jasno wynika, że choć [formalnie biorąc] słowa: „W Plutona wstąp domostwa...” to tryb rozkazujący czasu teraź- 298 Cyceron, In Catilinam ( Mowy przeciw Katylinie ), I 27-29, (przekł. S. Koło- dziejczyk), w: Marek Tulliusz Cyceron, Mowy, przekł. S. Kołodziejczyk, J. Mru- kówna, D. Turkowska, Kęty 1998. 299 Wergiliusz, Eneida , V 724-739, dz. cyt. Idolopeja w czasie przeszłym w czasie przyszłym teraźniej- szym przyszłym