Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 202 urągasz, drugich nienawidzisz, ty najbardziej zmienny zbiegu, nie znajdujący wiary ani po tej, ani po tamtej stronie! rozdział iii Naśladowanie 293 1. Naśladowanie to mowa ( oratio ), w której mówca wprowadza jakieś osoby żywe lub nieżyjące [oraz nieobecne na sali], albo też rzeczy nieme 294 lub bezpostaciowe 295 i przedstawia je jako zabie- rające głos. 2. Odróżniamy trzy gatunki ( species ) naśladowania: a. Pierwszy Grecy nazywają prozopopeją (gr. prosopopoiía ); występuje on wtedy, kiedy przedmioty nieożywione lub coś bez- postaciowego personifikujemy i pozwalamy im zabierać głos. b. Drugi Grecy nazywają idolopeją (gr. idolopoiía ); występuje on wtedy, kiedy mówca wprowadza jakąś znaną, ale nie żyjącą już osobę i każe jej przemawiać. c. Trzeci Grecy nazywają etopeją 296 ; występuje on wtedy, kiedy mówca przedstawia cudze obyczaje i uczucia [oraz słowa] albo wprowadza żyjącą jeszcze osobę i każe jej przemawiać. 3. Etopeja dzieli się na: a. bierną ( passiva ), która ogranicza się jedynie do odtworzenia stanu czyichś uczuć, np. [kiedy mówca zastanawia się], jakie sło- wa wypowiedział Pompejusz w sławnej bitwie pod Farsalos; b. czynną ( activa ), która tylko dotyka spraw obyczajowości [postawy moralnej], np. [kiedy mówca zastanawia się], co powie- działby człowiek nieobyty z wojną, gdyby po raz pierwszy zoba- czył długie kolumny wojska; c. niejednolitą ( mixta ), która starając się odtworzyć czyjeś uczucie, zajmuje się też postawą moralną ( mores ) tej osoby, np. 293 Imitatio , gr. mímēsis . 294 Tj. nieożywione. 295 Np. pojęcia abstrakcyjne. 296 Gr. ethopoiía , umiejętność przedstawiania ethosu, naśladowanie czyichś zwyczajów i słów. Trzy gatunki naśladowa- nia: prozopopeja idolopeja etopeja: bierna czynna niejednolita