Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 186 C. Ćwiczenia wstępne w okolicznościowym, przedstawiającym, pochwalnym rodzaju wymowy 237 rozdział i Pochwała 238 1. Pochwała ( laus , gr. enkómion ) to mowa ( oratio ) wymieniająca po kolei czyjeś zalety. Pochwały dotyczą zwłaszcza: osób i rzeczy, pór roku, miejsc, zwierząt i roślin 239 . 2. Pochwałę jakiejś osoby ujmuje się w czterech punktach: a. wstęp ( prooemium ), który zazwyczaj rozpoczyna się przy- pomnieniem obowiązku wychwalania ludzi zasłużonych, ażeby potomni zarówno naśladowali ich chwalebne czyny, jak i wysła- wiali ich cnoty; b. właściwa pochwała, która dotyczy wysokiego urodzenia [szlachectwa] ( genus ), wykształcenia, działalności, zalet; c. porównanie ( comparatio ), kiedy to osobę, którą wychwala- my, porównujemy z innymi osobami, a nawet stawiamy ją wyżej od nich; d. zakończenie ( epilogus ), w którym ojczyźnie, rodowi ( san- guis ) itd. składamy gratulacje z racji istnienia takiej osoby albo podkreślamy wyjątkowość jej siły fizycznej, albo wreszcie zachę- camy słuchaczy do czynów godnych podobnej pochwały. 3. Pochwała rzeczy dotyczy zawartych w nich zalet, na przy- kład dzieła sztuki chwalimy za klasę ( genus ), starodawne po- chodzenie ( antiquitas ), temat, którym się zajmują, kunszt wy- konania [artyzm] ( honestas ), zapotrzebowanie [na dane dzieło sztuki], artyzm, koncepcję 240 . 237 Genus demonstrativum, laudativum . 238 Laus, encomium, gr. enkómion . 239 Jest to mnemotechniczny heksametr. 240 Woryg.: comparo; to także: ‘obmyślać, wykoncypować coś’. Czym jest pochwała? Pochwała rzeczy