Pisma-zebrane-Papczynski.indb

181 cz : wiczenia wstpne wymowy odrzuca ( infirmat, confutat ). Powiedziałem „uzasadnia”, mając na myśli pochwałę, aprobatę, ustanowienie jakiejś ustawy. Po- wiedziałem „podważa”, mając na myśli jej krytykę ( reprehensio ), podważanie ( confutatio ), odrzucenie ( reiectio ), jej całkowite uni- cestwienie ( annihilatio ). Tego ma dotyczyć obecna mowa ( ora- tio ). 2. Ponieważ jednak mowa w procedurze ustawodawczej korzy- sta prawie z tych samych schematów ogólnych co teza i ogólne schematy argumentacji i perswazji, dlatego aby nikomu się one nie myliły ze sobą, podaję różnice, jakie je od siebie odróżniają. Teza różni się od mowy w procedurze ustawodawczej tym, że może ona zawierać roztrząsanie nieskończenie wielu spraw, podczas gdy mowa w procedurze ustawodawczej może dotyczyć tylko określonej sprawy. Ogólny schemat argumentacji i perswazji różni się od mowy w procedurze ustawodawczej tym, że nie ma w nim miejsca na żadne spory ( controversiae ), podczas gdy w mowie w procedurze ustawodawczej może ich być bardzo dużo 228 . 3. Mowa w procedurze ustawodawczej wykorzystuje sześć wzorów ogólnych [składa się z sześciu części]: a. wstęp ( prooemium ), w którym powinna znaleźć się pochwa- ła ustawodawcy, jeśli ustawa jest dobra, albo krytyka, jeśli ustawa jest zła; b. typ argumentacji odnoszącej się do zgodności z prawem ( le- gitimum ); wykazuje się w niej, że ustawa zgodna z prawem po- winna obowiązywać, ponieważ obowiązują inne podobne jej, zaś ustawę niezgodną z prawem należy uchylić, jak to już zrobiono z innymi podobnymi jej ustawami; c. typ argumentacji odnoszącej się do niezgodności ze spra- wiedliwością, słusznością, prawem ( iniustum ); wykazuje się w niej, że dobrą ustawę uchwala się albo że już ją uchwalono zgodnie z prawem ( iustissime ), a złą słusznie się uchyla albo już ją uchylono; 228 Chodzi tu o ćwiczenie się w przemówieniach na temat trafności zastoso- wania przepisu prawnego w danej sprawie. Różnica między tą mową a tezą Wykorzysta- nie sześciu schematów ogólnych: wstęp to, co zgodne z prawem to, co słuszne