Pisma-zebrane-Papczynski.indb

175 cz : wiczenia wstpne wymowy Nazwa ta przysługuje również [wszelkim] wypisom, którymi za- zwyczaj posługują się przezorni naukowcy, jak i źródłom, z któ- rych mówcy czerpią argumenty. Tak samo [niektóre] sposoby chwalenia lub ganienia pewnych spraw przez mówców, history- ków, poetów, można zaliczyć do ogólnych schematów argumen- tacji i perswazji. 2. Na to wstępne ćwiczenie ( progýmnasma ) 213 składa się za- zwyczaj sześć podpunktów: a. schemat odwołania się do zgodności z prawem ( legitimum ); b. schemat odwołania się do sprawiedliwości, słuszności ( iu- stum ); c. schemat odwołania się do użyteczności ( utile ); d. schemat odwołania się do możliwości ( possibile ); e. schemat odwołania się do godziwości ( honestum ); f. schemat odwołania się do tego, co ostatecznie stanie się jako konsekwencjazaistniałejsytuacji( eventurum ). Do tych sześciu podpunktów dodać jeszcze należy to, co we- dług Aftoniusza powinno zastać uwzględnione: g. schemat argumentacji z przeciwnej strony ( ex contrario ); h. schemat argumentacji wynikającej z przedstawienia sprawy ( ex rei expositione ); i. schemat argumentacji wynikającej z porównania ( ex compa- ratione ); j. schemat argumentacji wypływającej z jakiejś sentencji ( ex sententia ); k. schemat argumentacji, w której należy odejść od głównego tematu mowy ( ex digressione ) i przejść do sprawy, opierając się na domniemaniu ( causa coniecturalis ). l. schemat argumentacji uzasadniającej wykluczenie współczu- cia [dla osoby postawionej przed sądem] ( ex exclusione miseri- cordiae ). Ale ponieważ rozdział ten nadmiernie mógłby się rozrosnąć i zrównać się objętością z całym dziełem ( corpus ), uznałem, że należy zaczynać [ćwiczenie wstępne] od ogólnych schematów ar- 213 Chodzi tu o wprawki ćwiczeniowe na schematach ogólnych. Sześć schematów ogólnych