Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 174 żadnej religii, to w takim przypadku powinniśmy okazać naj- wyższe uznanie wyrażającym ten pogląd rzecznikommoralności oraz tym, którzy odwołują się do [opowieści zawartej] w Piśmie Świętym, a także poetom, którzy w utworach operujących formą kunsztownej fikcji poetyckiej wydobyli nam na światło dzienne sprawę niezwykłej wagi, sprawę wyjątkowo cenną, wielce wy- mowną w swej mądrości, przesyconą erudycją. Na koniec muszę przyznać kolegom, którzy przede mną prze- mawiali, niezwykłą zdolność wydawania właściwego sądu ( sum- mum iudicium ) oraz swadę w wypowiadaniu własnych myśli ( summa facundia ), jako że każdy z nich z takim kunsztem wy- pełnił swą rolę, że w przedstawieniu swych poglądów ( pro suo sensu ) w niczym nie uchybił prawdzie sprawy 211 , w niczym nie sprzeniewierzył się roztropności, która przesądza i decyduje o tym, że ktoś jest prawdziwym mężczyzną. A wy, moi młodzi słuchacze, rozmiłowani w literaturze i z za- pałem studiujący dzieła poetów, wyciągnijcie z tych naszych li- terackich zmagań taką korzyść, abyście, kiedy wam przyjdzie ochota na czystą i staranną interpretację utworów najwspanial- szych twórców, potrafili dotrzeć do ich właściwego i prawdziwe- go sensu. Rzekłem. rozdział iv Ogólne schematy argumentacji i perswazji 212 1. Do ogólnych schematów argumentacji i perswazji [zalicza się] mowa ( oratio ) pomnażająca dobro lub zło, które w kimś tkwi. 211 Czyli: „w niczym nie odbiegał od sedna sprawy”. 212 Loci communes odpowiednik greckiego tópoi koinói ; w retoryce antycznej powszechne schematy argumentacji i perswazji, ustalone ujęcia pewnych tema- tów i kwestii oraz wzorcowe przykłady wypełniania określonych miejsc mowy. Tworzyły bogaty repertuar powszechnych i utartych chwytów oratorskich, ape- lujących do inteligencji, emocji, a przede wszystkim do nawyków i upodobań odbiorców. Repertuar ten poddawany podręcznikowym systematyzacjom wy- pełniał osobną dziedzinę retoryki, zwaną topiką, której znajomość wchodziła w zakres wykształcenia mówcy. Definicja ogólna