Pisma-zebrane-Papczynski.indb

167 cz : wiczenia wstpne wymowy zakończenie, zwłaszcza tam, gdzie mamy do czynienia z próbą pogodzenia tez zmyślonych, bo w przypadku tez prawdziwych poszczególne punkty można przedyskutować i roztrząsać w taki sposób, żeby pójść na kompromis w celu osiągnięcia konsensu. 3. Wstęp może mieć różną budowę, jednakże zawsze powinien nawiązywać do dwóch mów poprzednich, [które zestawiamy ze sobą]. 4. Przedstawienie sprawy przez mówcę ma zilustrować krótki jej przebieg. 5. Wyjaśnienie ( declaratio ) ma dać wytłumaczenie ( explicatio ) sprawy. 6. Po wyjaśnieniu następuje efektowne rozwinięcie tematu ( amplificatio ) czy to argumentami, czy przykładami, czy też do- wodami. 7. W zakończeniu ( epilogus ) musi znaleźć się zachęta do pogo- dzenia obu stanowisk. 8. Okazuje się, że próba pogodzenia dwóch różnych stanowisk to najlepsze i najużyteczniejsze ćwiczenie wstępne [przed próbą wygłoszenia doskonałej mowy]. Na tym bowiem przede wszyst- kim polega ćwiczenie w sztuce wymowy, aby na dowolny temat przytaczać argumenty za i przeciw. Próba pogodzenia dwóch różnych stanowisk pozwoli nam na to, że nie urazimy uszu słu- chaczy, spośród których jednym bardziej trafia do przekonania uzasadnienie [przedstawienie dowodów], ( confirmatio ), a innym podważenie tegoż uzasadnienia ( confutatio ). ĆWICZENIE 178 Próba pogodzenia dwóch przedstawionych wyżej stanowisk 179 Odwagę, śmiałość wypowiedzi mówcy oraz łaskawość słuchacza doskonale ( divine ), drodzy słuchacze, przedstawił 180 nam w Ży- wszelkie uwypuklenie, wzmocnienie, powiększenie lub pomniejszenie zasługi tego, o kim mowa. 178 Tylko w wyd. IV. 179 Tj. uzasadnienia wyobrażeń poetów o walce Gigantów oraz podważenia tegoż uzasadnienia. 180 Exaravit , dosł.: ‘przeorał, przerył rylcem na tabliczce, napisał’.