Pisma-zebrane-Papczynski.indb

163 cz : wiczenia wstpne wymowy wież obrzuconych ciałem ludzkim niczym zaprawą murarską, wzmocnionych kośćmi niczym kamieniami, złączonych ścięgna- mi niczym zbrojeniówką. Bo i kto da wiarę temu, że naprawdę niegdyś istnieli jacyś bogowie poza jedynym Stwórcą wszech- rzeczy? ( Conditor omnium )? A jeśli nie istnieli żadni bogowie, to z jakimi wrogami Giganci prowadzili wojnę w przestworzach? Ale przecież starożytność wymyśliła sobie swoich bogów i aby utorować sobie szerszą i równiejszą drogę do rozkoszy i urody życia, z najbardziej występnych ludzi uczyniła bogów, którzy po- nieważ sami byli nic niewarci, nie mieli żadnych uprawnień do karania ludzi złych. Czy także i to uznamy za prawdopodobne, by ziemia zrodzonych przez siebie Gigantów pchnęła do wojny przeciwko tym, których również wydała na świat? Czy możli- we – jeśli to w ogóle mieści się w głowie – aby mogli oni wspiąć się do góry jakąś drogą do tego pałacu znajdującego się wśród gwiazd? Czy byli nieśmiertelni [jak bogowie]? Czy własna ich matka, a nie jakaś tam macocha, nie powinna była powiedzieć im, że jest przeciwna [takiej wojnie] i raczej cieszyć się sławą, zaszczytem i godnością swego potomstwa, gdyby udało się mu zasiąść na tak wyniosłym szczycie, bo wtedy widziałaby w nim swoją lepszą część? Amoże wystarczy wam, drodzy słuchacze, jeśli w całej tej spra- wie zapoznam was z sądem i opinią równie wielce wymownego, co i mądrego Cycerona? Nie wątpię, że tylko na to czekacie. Otóż Cyceron 167 w traktacie O naturze bogów , który z zachowaniem wszelkich zasad kunsztowności ( eleganter ) napisał w interesują- cej nas sprawie, wyznał, co następuje: „Jak podają opowieści poe- tyckie, nie są oni [bogowie] też wolni od wojen i walk nie tylko takich jak u Homera, gdzie podzieleni na dwie części, wspierali dwa wrogie sobie wojska, lecz także ich własnych wojen, które prowadzili na przykład z Tytanami czy Gigantami. Bardzo nie- rozsądne jest zarówno opowiadanie tych rzeczy, jak i dawanie 167 W oryg.: Tullius.