Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 164 wiary takim opowiadaniom, które pełne są płochych i w najwyż- szym stopniu nieuzasadnionych bajeczek” 168 . Nie ma potrzeby dodawania czegokolwiek do tej wspaniałej wypowiedzi wielkiego Cycerona 169 na temat wojny, jaką Giganci toczyli z bogami. Należałoby raczej nieco złagodzić jego oburze- nie, wyrażone w ostrych słowach, na haniebne potraktowanie całej sprawy i zuchwałe podanie jej do wierzenia, gdyby nie fakt, że każdy, kto kocha prawdę, uzna, iż należy potępiać wszelkie kłamstwo do tego stopnia, że można oburzać się nawet na najpo- ważniejszych jego autorów. Ale załóżmy, że sam Cyceron niesłusznie wypowiedział się w interesującej nas sprawie. Czy to ma zarazem oznaczać, że sła- bi z natury swej ludzie wyrwali najwyższe i najrozleglejsze góry z ich posad i rzucili je na jedno miejsce, jakby były tak lekkie, że można by je podnosić do góry, i mające tak łagodne stoki, by można było wdrapywać się po nich wzwyż? Czy znajdzie się ktoś zdrowy na umyśle i obdarzony choć odrobiną zdrowego rozsąd- ku, kto by sądził, że to wszystko mogło się wydarzyć? Załóżmy, że tak było, ale wtedy należałoby pomyśleć o odległości, jaka dzieliła tę usypaną górę od siedziby bogów, która miała znajdo- wać się w najwyższej sferze ( orbis ) nieba. Myślę o co najmniej trzystu milach galijskich 170 , nie o stajach 171 . Jak wobec tego lu- dzie, nie będący tak wysokiego wzrostu, mogli dosięgnąć na taką wysokość ręką lub miotanym ręcznie pociskiem albo za pomocą kuszy? A zresztą, jak my sami wyobrażamy sobie niebo? Autor Apo- kalipsy tak pisze 172 : jest to miasto wielkie i święte, „a światło jego podobne do kamienia kosztownego (...). I miało mur wielki i wy- soki, posiadający dwanaście bram, a na bramach dwunastu anio- 168 Cyceron, O naturze bogów , II 28, 70, w: Marcus Tullius Cicero, O naturze bogów. O wróżbiarstwie. O przeznaczeniu , przeł. [z łac.] W. Kornatowski, War- szawa 1960. 169 W oryg.: Tullius. 170 Leuca licząca sobie 1500 kroków. 171 Stadium liczące sobie 125 kroków. 172 Sacer Apocalipticus Vates innuit , ‘daje znak, wyraża swą wolę’. Por. uwagi na temat numen , s. 123, przyp. 37.