Pisma-zebrane-Papczynski.indb

161 cz : wiczenia wstpne wymowy watele]. Jakże źle jesteś odbierana przez cudzoziemców z racji ni- czym nie pohamowanej wolności swoich obywateli? Czy zdajesz sobie sprawę z tego, co myślą o tobie sami twoi królowie? Jedyna mowa jednego bardzo surowego i bardzo mądrego króla Stefana [Batorego] wycisnęła na tobie jakże hańbiące znamię! Zostałaś nazwana przez niego nie wolną, lecz swawolną, nie szlachetną, lecz zeszmaconą 163 , nie królową, lecz służką. I cał- kiem słusznie. Popada bowiem w służalczą uległość ten, kto nie potrafi rządzić ludźmi rozpasanymi albo nie chce ich poskromić. A co mam powiedzieć już nawet nie o świętokradztwie, ale wręcz o szkodnictwie, kiedy pod pozorem zachowania swoich wolności gwałcisz święte przywileje 164 ? Nawet narody pogańskie ( barba- rae gentes ) szanowały i obecnie szanują religię do tego stopnia, że uważają za największe przestępstwo, jeśli ktoś dotknie palcem naczynia poświęconego Bogu. A ty pastwisz się nad naczyniami najlepszego i najświętszego Boga ( Numen ), kiedy pomazańców Jego nie tyle dotykasz, ile ranisz, kiedy twoja wolność ich wolność ogranicza. Czy odbył się choć jeden sejm, na którym by nie po- gnębiano duchownych? Czy uchwalono takie podatki, z których byliby zwolnieni wyżsi duchowni? A kiedy żołnierz potrzebuje leż zimowych, wpycha się go do majątków kościelnych. A kiedy jest głodny, karmi się go chlebem Chrystusowym. Kiedy marznie z braku odpowiedniego przyodziewku, ma go przyodziać Koś- ciół. A nawet gdy chce sobie popić, członkowie Kościoła mają mu dać pieniądze. To hańba, a nie wolność! Stoły w pałacach lśnią od srebra i zło- ta, a na ołtarzu używa się do liturgii miedzi, ołowiu i drewna, bo pod pozorem poświęcenia na potrzeby ojczyzny przetopiono na użytek świecki naczynia liturgiczne. Aby zaś, drodzy słuchacze, nie być dla was zbyt uciążliwym – choć chcę być tylko prawdomówny – nic już więcej nie powiem o polskiej wolności. Życzę sobie tylko jednego, tego mianowicie, abyście tę rozpieszczoną córeczkę Marsa, Wolność, przycisnęli 163 Dosł.: „bezwstydną”. 164 Tzn. przywileje osób duchownych. Wykorzysta- nie przeci- wieństwa (dwóch zdań przeciwnych) Zakończenie