Pisma-zebrane-Papczynski.indb

145 zwiastun królowej sztuk B. Ćwiczenia wstępne w procesowym rodzaju wymowy rozdział i Uzasadnienie 129 1. Wiadomo mi, że niektórzy przekładają udowodnienie stano- wiska mówcy ( confirmatio, argumentatio ) po odparciu znanych i przewidywanych kontrargumentów przeciwnika ( confutatio ) i przytoczeniem własnych argumentów kończą mowę rozwa- żającą, doradczą, właściwą obradom ( genus deliberativum ), a mowę osądzającą, sądową, procesową, stosowaną w sądzie ( ge- nus iudiciale ) zaczynają odparciem znanych i przewidywanych kontrargumentów przeciwnika. Jednakże ja, nie biorąc im tego za złe, ustalam tu, i mam ku temu powody, inną kolejność, a włą- czywszy do mowy sądowej ( genus iudiciale ) odpieranie znanych i przewidywanych kontrargumentów przeciwnika ( refutatio, confutatio ), umieszczam na początku mowy przytoczenie argu- mentów własnych mówcy ( confirmatio ). Tak więc uzasadnienie ( confirmatio ) nie jest niczym innym jak pełniejszym udowodnieniem omawianej sprawy. Przez omawianą sprawę ( res posita ) należy rozumieć opisy minionych zdarzeń ( historiae ), sentencje, fakty przewinień czy przestępstw ( facta ) [stanowiące przedmiot rozpraw sądowych], przykłady, wzory [do naśladowania] ( exempla ), przekonania prawne ( opiniones ) itp., [to wszystko], co może być przedmiotem uzasadnienia. 2. Uzasadnienie wykorzystuje osiem schematów ogólnych ( octo loci communes ): 129 Przedstawianie dowodów, przytaczanie argumentów, udowodnienie sta- nowiska mówcy wobec omawianej sprawy ( confirmatio, probatio, argumentatio , gr. apodeiksis, pístis, kataskeué ). Definicja uzasadnienia