Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 144 dy – moim zdaniem – w sposób całkiem usprawiedliwiony prag- nie zdobywać liczne zaszczyty, sławę, tytuły, stanowiska, obce kraje”. Ty, który chcesz zapanować nad całym światem, musisz przyznać, że nad samym sobą panować nie potrafisz! Czy jeszcze nie dopuszczasz myśli, jeszcze się nie domyślasz, że ty w ogóle nie odczuwasz potrzeby utrzymywania w ryzach swego umysłu, i jeszcze narzekasz na brak sił, by to osiągnąć. Ale gdybyś tylko chciał skończyć z chciwością, ona opuści cię prędzej, niż ci się to wydaje, a gdy dostrzeże w tobie wroga, nie będzie cię już ta przymilna dama nachodzić, bowiem ta wyniosła jędza nie ma już dostępu do tego, kto odniósł zwycięstwo nad samym sobą 127 . Pozostaje ci zatem jedno: musisz wyzbyć się zgubnej żądzy panowania i ubiegania się wraz z Aleksandrem Wielkim o pano- wanie nad światem, bo i tak w jednym, i do tego ciasnym grobie pochowany, staniesz się pożywką dla robaków i w marny proch się obrócisz. Uwaga 1. Szczególny sposób roztrząsania tezy polega na do- myślnych zarzutach, które w imieniu przeciwników wysuwa i obala sam mówca. Uwaga 2. Jak najczęściej powinno się rozważać tezy, wymie- niając zarzuty za i przeciw ( in utramque partem ). Tematów do ćwiczeń tego rodzaju nie podajemy, bo niedawno zamieścił je w swym dziele Jakub Masenius 128 . 127 Dosł.: „nad swoim umysłem”. 128 Jacobus Masenius, właśc. Jacob Masen, 1606–1681, polihistor, poeta i ka- znodzieja, profesor retoryki i poetyki w Kolonii, autor Palaestra eloquentiae , [1654–1657], Palestra oratoria [1659]. Zakończenie