Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 142 O jakże czymś niegodziwym jest rzucanie się w tak zachłanną otchłań! Co więcej, ta otchłań staje się nienasycona właśnie przez chciwość. Czymś natomiast nie tylko chwalebnym, ale i wielce pożytecz- nym jest nie pożądać tego, co nie jest twoje 117 . Jeśli tylko zdołamy powstrzymać się od tej haniebnej żądzy posiadania, mile widziani będziemy przez wielu, wszyscy nas pokochają, zawrzemy wiele przyjaźni, będziemy żyć w zgodzie ( pax ) ze wszystkimi. Będzie zupełnie inaczej, jeśli kierować nami będzie żądza posiadania. Zerwą się wtedy twarde jak stal ( ada- mantina ) więzy przyjaźni ( amoris ), wielu odwróci się od nas, opuszczą nas przyjaciele, utracimy kolegów 118 , nie będziemy mieli sprzymierzeńców i naliczymy więcej wrogów niż współ- obywateli. Bo kiedy rzucamy się na godność i dobra innych ludzi, niczym jakieś drapieżne harpie 119 , kłując ich pazurami 120 hanieb- nej chciwości, zachęcamy ich do walki z nami ( in nos armamus ). Całkiem słusznie zatem wywodzący się z Arpinum wybawca Miasta Rzymskiego 121 mógł z namysłem powiedzieć: „Nie ma bowiem zgubniejszej dla przyjaźni rzeczy jak chciwość bogactw u większości ludzi, walka zaś o zaszczyty i sławę u najszlachet- niejszych, skąd też między najlepszymi przyjaciółmi zrodziła się już po wielekroć najzawziętsza nienawiść” 122 . 117 W oryg . : alienum ‘obce’. 118 W oryg.: towarzyszy. 119 Harpie – bóstwa uosabiające gwałtowne wichury; przedstawiane jako pta- ki z kobiecą głową i mocnymi, ostrymi szponami. 120 W oryg.: aculeis ‘kolcami’. 121 Tj. państwa. 122 Cyceron, Leliusz o przyjaźni , 10, 34, przeł. J. Korpanty, Kraków 1997. O. Papczyński zmienia nieco tekst Cycerona, a raczej składnię. Zamiast kon- strukcji accusativus cum infinitivo: „...pestem enim nullam maiorem esse amici- tiis quam...” daje: „...pestis maior esse nulla in amicitiis potest quam...” Opuszcza też słowa: in plerique pecuniae cupiditatem , co jest mało zrozumiałe, bowiem nieco wyżej ganił libido habendi ‘żądzę posiadania’; być może opuszczono to w XVII-wiecznej drukarni. Cyceron został nazwany servator ... reipublicae . Chodzi tu o tekst Cycerona, Pro Cn. Plancio 89: „ut idem perditor rei publice nominarer, qui servator fuis- sem?”. Uzasadnienie z pożytku Cytat z Cycerona