Pisma-zebrane-Papczynski.indb

137 cz : wiczenia wstpne wymowy którym płyną. Tak jest i z ludźmi dotkniętymi gorączką złota: sami staczają się w przepaść i pociągają za sobą całe państwa. Dlatego to ojciec 96 najmądrzejszego Aleksandra, zwanego z ra- cji swoich czynów Wielkim, mówił: „Nie ma takiej twierdzy nie do zdobycia, do której nie dałoby się przemycić złotego osła”. Z usiłowania bezskutecznego, ale sławetnego przekupstwa w celu pokonania Rzymian zasłynął niegdyś król Epirotów Pyr- rus. Próbował on licznymi, iście królewskimi prezentami prze- kupić [wysłanego do niego przez senat] Gajusza Fabrycjusza 97 , chciał w ten sposób doprowadzić do ruiny Rzymu 98 . Pyrrus miał w pamięci słynną wypowiedź bardzo mądrego i niepokonanego Filipa i dlatego nie mogąc pokonać Rzymian za pomocą potężnej liczebnie armii, usiłował podstępnie omotać ich sztuczkami ze złotem. To mu się nie udało, ale udawało się innym, kiedy po Fabrycjuszu Rzym miał kolejnych konsulów i senatorów, którzy wystawiali go na sprzedaż 99 . Słusznie pisze Horacy 100 , mając bodajże na myśli okryty hańbą Rzym: „Złoto wcisnąć się umie w środek zbrojnej świty I potężniej potrafi kruszyć i twarde skały Niż piorunne pociski...” 101 I jakże tu nie podziwiać człowieka, który zdając sobie sprawę z tego, że złotem można wszystkich przekupić, chciałby jednym swoim apelem, niczym jakimś edyktem, wykorzenić z umysłów wszystkich ludzi to zgubne pożądanie? I czy znajdzie się ktoś, kto nie tylko nie będzie podzielać jego zdania, ale i nie będzie chciał wprowadzić go w czyn? 96 Tj. Filip II Macedoński. 97 Konsula roku 282 i 278 przed Chr.; poselstwo miało na celu pertraktacje o wykup jeńców, a Pyrrus próbował nakłonić go do opuszczenia Rzymu. 98 W oryg.: respublica . 99 Sprawa musiała być odnotowana w annałach rzymskich, skoro znana była Tytusowi Liwiuszowi, czego dowód mamy w streszczeniu ( perioche ) XIII księgi Ab urbe condita . 100 W oryg.: lyricus vates . 101 Horacy, Pieśń III 16, 9-11; w: Wybór poezyj, dz. cyt. Przytoczenie świadectwa Przed- stawienie przykładu Cytat z Horacego Zakończenie