Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 134 rozdział iv Sentencja 86 1. Sentencja to wypowiedź ( effatum ) jakiegoś mądrego człowie- ka, która w zwięzłym sformułowaniu ( brevi oratione ) [najczęściej jednozdaniowym], operując utartymi schematami ( per certos lo- cos, scil. communes ), wyraża zachętę [do określonego postępo- wania] ( exhortatio ) lub przestrogę [przed określonym postępo- waniem] ( dehortatio ). 2. Sentencja może być: prosta, złożona, zachęcająca [do okre- ślonego postępowania], przestrzegająca [przed określonym po- stępowaniem], wyjawiająca [nasze potrzeby], prawdopodobna [mówiąca o prawdopodobnej słuszności zalecanego postępowa- nia], prawdziwa [mówiąca o bezwzględnej trafności zalecanego postępowania], przesadna. a. Sentencja prosta ( simplex ) zawiera tylko jedną ( unicum ), pojedynczą ( indivisum ) i jednolitą ( unitum ) wypowiedź, jak na przykład: „Kto kocha się w pieniądzach, pieniądzem się nie nasy- ci” (por. Koh 5, 9). b. Sentencja złożona ( composita ) powstaje z połączenia dwóch sentencji, z których każda wyraża własną myśl; taka na przykład jest alegoryczna sentencja zawarta u Kwintusa Kurcjusza Rufu- sa 87 . c. Sentencja zachęcająca ( hortans) to taka, która pobudza ko- goś do dobrego postępowania. Horacy tak pisze: „Ukaż się śmiałym i mężnym Na przykrych rzeczy koleje” 88 . 86 Sententia , maksyma, aforyzm, apoftegmat, gnoma, złota myśl. 87 „Tych, których uważasz za swoich wrogów, będziemy uważali za naszych wrogów, a kogo uznajesz za przyjaciela i my uważać będziemy za naszego przy- jaciela” (Kwintus Kurcjusz Rufus, Historia Aleksandra Wielkiego , VII 4, 18, tłum. L. Winniczuk et. al., Warszawa 1976). 88 Horacy, Pieśń II 10, 21; tłum. St. Trembecki. Definicja sentencji Podział sentencji na: prostą złożoną zachęcającą